نشانگان لوله گوارش بیش تراوا و پیامدهای فرادستگاهی آن | تعبیرستان
نشانگان لوله گوارش بیش تراوا و پیامدهای فرادستگاهی آندستگاه گوارشپزشکی تخصصیپزشکی و بهداشتدانستنیها
×
بستن

نشانگان لوله گوارش بیش تراوا و پیامدهای فرادستگاهی آن

كسانی كه با گیاه درمانی مدرن (Phytotherapy) و یا طب سنتی ایران آشنایی دارند به خوبی می دانند كه در هر دو این شیوه ها علت برخی از بیماری های پوستی و مفصلی به بدكاركردی (Dysfunction) دستگاه گوارش نسبت داده می شود. در طب سنتی ایران تولید و انباشته شدن اخلاط غیرمعتدل و ناصالح ـ كه یا حاصل خوردن غذاهای فاسد الكیموس و یا فرجام پیاپی خوردن غذاهای گوناگون و ناسازگار با هم (اكل انواع) و یا ناشی از اختلالات جهاز هاضمه اند ـ نقش مهمی در پیدایش چنین بیماری هایی دارند.
در روایات طبی منقول از بزرگان دین نیز بر نقش جهاز هاضمه در پیدایش بیماری ها تاكید بسیار شده است. تا جایی كه پیامبر گرامی اسلام فرمودند: «المعده بیت كل الداء و الحمیه راس كل داوء» یعنی معده خانه همه بیماری ها و پرهیز (از خوراكی های زیان بخش) سرآمد همه داروهاست. نوشتار زیر نیم نگاهی دارد به برخی پژوهش های تازه در پزشكی رایج كه به زبانی دیگر تایید كننده و گویای همین مطلب اند. این پژوهش ها، نشانگان جدیدی به نام «نشانگان لوله گوارش بیش تراوا» یا «نشانگان لوله گوارش نشت كننده» (Leaky Gut Syndrome) را به دامنه واژگان پزشكی افزوده اند. اگرچه نام و نشان این نشانگان هنوز به كتاب های درسی پزشكان راه نیافته است ولی چنان كه خواهید خواند به دلیل اهمیت فرادستگاهی و تاثیر عمومی و بنیادی اش در بسیاری از حالات بدن، دیری نخواهد گذشت كه پژوهش های گوناگون انجام شده در مورد آن، سامانمند و هماهنگ شوند و روزن فراخی به علت شناسی و درمان برخی ناهنجاری های دیرپای و سخت بهبود بگشایند و از ژورنال های تخصصی پزشكی وارد كتب مرجع درسی نیز بشوند.
در این نوشتار تلاش كرده ام ضمن بیان درست و دانش ورزانه مطلب از پیچیدگی های زبانی و تخصصی پزشكی تا حد امكان دوری كنم تا خوانندگان غیرپزشك را دچار دلتنگی نكرده باشم. امیدوارم این تلاش تا حدی به مقصود رسیده باشد.
▪ شاید باور این موضوع چندان آسان نباشد اما واقعیت این است كه بزرگترین و گسترده ترین بخشی از بدن ما كه در دسترس جهان بیرون از بدن است لوله گوارش از دهان تا مخرج است. حتی مجموع سطح پوست و ریه نیز بسیار كمتر از كل سطح لوله گوارش شامل سطوح دهان، حلق، مری، معده، مجموع سطح پرزهای روده كوچك و سطح روده بزرگ و راست روده و مخرج می باشد. شگفت انگیز است بدانیم كه مجموع چین های مخاطی عرضی، پرزها و میكروپرزهای روده كوچك، ناحیه جذبی مخاط آن را ۶۰۰ برابر افزایش می دهند و مساحت كلی بسیار زیادی را، در حدود ۲۵۰ مترمربع (در حدود مساحت یك زمین تنیس) در سراسر روده باریك پدید می آورند. در واقع سطح لوله گوارش، گسترده ترین سطحی از بدن ماست كه با جهان بیرون رویاروی است. درون لوله گوارش، بیرون از بدن ما به شمار می رود و شگفتی ندارد كه فضای درون دهان نیز در واقع بیرون از محیط درونی بدن قلمداد شود.
پس درون بدن كجاست؟ در پاسخ باید گفت كه برای رسیدن به فضای درونی بدن، ناگزیر باید از رویه لوله گوارش گذر كنیم و از سد فیزیكی سلول های اپی تلیال فراتر رویم. آنگاه حقیقتا به درون بدن وارد شده ایم.
▪ همه موادی كه از راه دهان فرو می بریم، همه یا بخشی از مسیر لوله گوارش را می پیمایند بدین سان، سطح لوله گوارش با موادی از جهان بیرون بدن برخورد می كند. این مواد، تنها پس از فرآیندهای جذبی فعال یا غیرفعال و گذر از یاخته های اپی تلیال و ورود به رگ های خونی می توانند به جهان درون بدن پا بگذارند تا شاید تكه خردی از « ما» شوند. كار بسیار مهم لوله گوارش این است كه این مواد از بیرون آمده را به اجزایی آن چنان ساده بشكند و خرد كند تا توسط سیستم ایمنی، به عنوان موادی بیگانه و ناسازگار شمرده و شناسایی نشوند.
▪ گویا سرنوشت و تقدیر سیستم ایمنی این بوده است كه جهان را سیاه و سپید ببیند و هر چیز را به صورت دوست یا دشمن و خودی یا غیرخودی شناسایی كند. اگر ماده جذب شده و گذركرده به درون بدن، چیزی از « ما» باشد، خودی و دوست به شمار می رود و به آن حمله نمی شود. اما اگر این ماده از « ما» نباشد، ناگزیر باید چشم به راه یورش سیستم ایمنی باشد. در واقع، ما برای آنكه چیزهایی از جهان بیرون را از راه لوله گوارش دریافت كنیم و بدون بر آشفتن و واكنش خشم آلود سیستم ایمنی، آن را به جهان درون بدن ببریم، ناگزیر باید لوله گوارش و به ویژه روده ای داشته باشیم كه در انجام كاركرد سدكنندگی و درزگیری اش، كارآمد و استوار باشد. این كاركرد لوله گوارش در مرزبانی و پاسداری هوشیارانه از جهان درون بدن در مواجهه با جهان بیرون یكی از پایه ای ترین كاركردهای دستگاه گوارش است كه آن را سازوكار سدكنندگی لوله گوارش Gut barrier mechanism می نامیم.
این سد شامل ساز و كارهای فیزیكی (شامل سلول های اپی تلیال با ساختار اسكلتی سالم و با پیوستگی های محكم بین سلولی (Tight junctions)، سازكارهای ایمنی موضعی روده شامل ایمونوگلوبین ترشحی A (SIgA) و لنفوسیت ها و پلاسماسل های منتشر در اپی تلیوم و بافت همبند مخاط؛ و سازو كارهای لومینال luminal و هاضمه ای لوله گوارش است.
▪ نابسامانی در ساختار اسكلتی یاخته های اپی تلیال و نقص در پیوستگی آنها به یكدیگر مایه كاهش یافتن تمامیت و یكپارچگی سد لوله گوارش می شود به گونه ای كه فضاهای بزرگ پیدا شده در بین سلول ها، در برابر مواد نفوذ پذیرتر و نشت پذیرتر می شوند. بیش تراوایی لوله گوارش سبب می شود كه پروتئین های هضم نشده، چربی ها، پارازیت ها، باكتری ها، قارچ ها، توكسین های میكروبی و مواد زائدی كه در فرد تندرست به طور طبیعی از سد لوله گوارش گذر نمی كنند، بتوانند از شكاف ها و درزهایی كه در این سد پیدا شده بگذرند و وارد بافت مخاطی زیر اپیتلیوم گردند و بخشی نیز سرانجام خود را به دستگاه گردش خون برسانند. بدین سان مولكول های بزرگ، پیش از آنكه به اندازه كافی شكسته و خرد شوند به طور زودهنگام به محیط درونی بدن رسوخ می كنند، در حالی كه اگر دیواره لوله گوارش سالم بود، چنین پیش نمی آمد. می توان پیش بینی كرد كه دستگاه ایمنی ما در برابر این مواد، آرام و خاموش نخواهد ماند زیرا همه آنان را به شكل بیگانگان متجاوز خواهد شناخت.
بدین ترتیب علاوه بر قارچ ها، پارازیت ها، باكتری ها و عوامل بالقوه بیگانه و زیان آور دیگر، بسیاری از مولكول های متعلق به مواد خوراكی بی زیان نیز در پاتك دستگاه ایمنی گرفتار می شوند و علیه آنها پادتن antibody و یا واسطه های التهابی تولید خواهد شد.
▪ مشكل از این جا آغاز می شود كه شاخص های آنتی ژنیك موجود بر روی باكتری ها، پارازیت ها، قارچ ها و نیز شاخص های آنتی ژنیك موجود بر روی مولكول های پروتئینی خوراكی ها، همانندی بسیاری به شاخص های آنتی ژنیك بافت های انسانی دارند. بنابراین آنتی بادی ها و یا واسطه های التهابی كه در پدیده نشت لوله گوارش علیه آنتی ژن های یادشده پدید می آیند، می توانند در بافت های گوناگون بدن بنشینند و علیه آنها نیز واكنش ها و آزارهای مشابهی نشان دهند.
هنگام روبرو شدن دوباره بدن با میكروب یا ماده خوراكی ای كه نخستین بار به طور نابجا از سد لوله گوارش گذشته و واكنش دستگاه ایمنی را برانگیخته است، پادتن ها و واسطه های التهابی دوباره ساخته و رها می شوند و آبشار واكنش های التهابی در بدن فعال می گردد. تكرار این روند موجب پیدایش ناهنجاری های گوناگون در بافت های مختلف می گردد. معمولا هر عضو یا بافت انسانی ممكن است در چنبره این پدیده گرفتار شود.
اكنون گمان می رود كه نشانگان لوله گوارش نشت كننده تقریبا همیشه با بیماری های خودایمنی همراه است و رفع بیماری های خودایمنی نیز وابسته به بهبود كاركرد سدكنندگی لوله گوارش به نظر می رسد و گویا هر گونه درمان دیگری، چیزی بیش از سركوب علایم نخواهد بود. بر این پایه، بسیاری از بیماری های مزمن خودایمنی مانند لوپوس، آلوپسی آره آتا، اگزما، آرتریت روماتوئید، فیبرومیالژی، وتیلیگو، واسكولیت، كولیت اولسراتیو، بیماری كرون، كهیرها، و حتی نشانگان خستگی مزمن با این پدیده پیوند بسیار نزدیك دارند. بنابراین شناخت بهتر ما از این پدیده می تواند دانش ما را از علت ایجاد آلرژی ها و بیماری های خودایمنی گسترش دهد. همچنین پژوهش در این زمینه می تواند در یافتن درمان های بهتر و پایه ای تر این اختلالات، رهگشا باشد و چه بسا بسیاری از درمان های امروزی بیماری های خود ایمنی و آلرژیك و روماتولوژیك را تعدیل یا دگرگون كند.
گمان می رود كه آرتریت روماتوئید برآیند پیدایش التهاب ناشی از واكنش متقاطع دستگاه ایمنی با بافت مفصلی باشد، واكنشی كه در آغاز علیه آنتی ژن های مواد بیگانه یا مولكول های پروتئینی بزرگ نشت كرده از لوله گوارش، ایجاد شده بود. این واكنش به همین شیوه می تواند در ریه ایجاد شود و آسم پدید بیاورد، یا در مویرگ ها رخ دهد و موجب واسكولیت گردد، یا موجب یورش آنتی بادی ها به تمام یا بخشی از خود روده شود و به بیماری كرون یا كولیت اولسراتیو بیانجامد. گاه علایم می توانند چندگانه و به شدت ناتوان كننده باشند مثلا در نشانگان خستگی مزمن كه علایم در چندین عضو بروز می كنند.
▪ نفوذ پذیرتر شدن لوله گوارش می تواند با مشكلات دیگری نیز همراه باشد. از جمله آنكه التهابی كه منجر به افزایش نفوذ پذیری لوله گوارش می شود، ممكن است به پوشش محافظ پادتن های خانواده ایمونوگلوبین A (IgA) نیز كه به طور طبیعی در روده سالم وجود دارد نیز آسیب بزند. از آنجا كه IgA عاملی برای افزایش پایداری بدن در برابر عفونت های گوناگون به شمار می آید، آسیب دیدن آن موجب كاهش توان بدن در برابر عفونت های ویروسی، باكتریال، انگلی و قارچی خواهد شد. ضمن آنكه در این صورت، این میكروب ها می توانند از راه دستگاه گردش خون به بدن هجوم بیاورند و تقریبا در هر بافت یا عضوی كلونیزه شوند. مثلا هنگامی كه این امر در لثه ها روی دهد بیماری های پریودنتال از قبیل ژنژیویت رخ می دهد.
اگر این میكروب ها و توكسین های حاصل از آنها، بسیار گرانبار شوند می توانند بر توانایی سم زدایی كبد چیره شوند و اندوتوكسمی Endotoxemia ایجاد كنند. اندوتوكسمی خود زمینه ساز حساسیت بدن به میكروارگانیزم های گوناگون و افزایش آمادگی برای دچار شدن به بیماری های مختلف می شود و به خودی خود نیز سمپتوم هایی مانند گیجی و حواس پرتی، كاهش حافظه و تیرگی آگاهی پدید می آورد.
▪ نشت پذیری لوله گوارش می تواند موجب كمبود مواد معدنی نیز شود، زیرا پروتئین های حامل لازم برای انتقال مواد معدنی از روده به خون، به علت فرآیند التهابی آسیب می بینند. برای نمونه، كمبود منیزیم با وجود دریافت مقادیر زیاد منیزیم در خوراك روزمره و یا از راه مكمل های دارای منیزیم، یافته شایعی در فیبرومیالژی است. اگر پروتئین حامل منیزیم آسیب ببیند، نتیجه آن سوءجذب و كمبود منیزیم خواهد بود و سرانجام آن اسپاسم های دردناك عضلانی است. به همین گونه در آلوپسی آره آتا نیز كمبود روی دیده می شود و در استئوآرتریت یا افزایش سطوح كلسترول خون، كمبود مس به چشم می خورد، در مشكلات استخوانی دیگر نیز سوءجذب كلسیم، منگنز، برن و سیلیكون وجود دارد كه همه می تواند ناشی از آسیب دیدن پروتئین های حامل این مواد در اثر التهاب لوله گوارش باشد.
علل نشانگان لوله گوارشی نشت كننده
افزایش نفوذپذیری لوله گوارش از التهاب آستر لوله گوارش ناشی می شود. این التهاب را به عوامل چندی نسبت داده اند كه در مورد برخی از آ ن ها، اطمینان بیشتری وجود دارد. سه عاملی كه بیش از همه موجب این التهاب و آسیب به كاركرد سد دفاعی سلول های اپی تلیال و پیدایش نشت پذیری آن ها می شود، عبارتند از:
▪ كورتیكواستروئیدها در دوز بالا و مصرف درازمدت
▪ داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند آسپرین در دوز بالا و مصرف درازمدت
▪ آنتی بیوتیك ها به ویژه آنتی بیوتیك های وسیع الطیف كه می توانند فلور طبیعی لوله گوارش را دگرگون كنند و رشد قارچ ها و انگل ها و پارازیت ها را نیز آسان تر كنند.
در برخی مقالات عوامل آزارنده و آسیب رسان دیگری نیز یاد شده اند از جمله:
▪ الكل و كافئین كه محرك های آزارنده قوی دستگاه گوارش به شمار می آیند.
▪ غذاها و پیش غذاهایی كه توسط باكتری هایی مانند هلیكوباكتر پیلوری، كلبسیا، سیتروباكتر، پزودومونا و سایر باكتری ها آلوده شده باشند.
▪ هورمون هایی مانند قرص های ضد بارداری
▪ مایكوتوكسین ها (سموم قارچی) موجود در غلات، خشكبار و میوه های انبار شده و كربوهیدرات های تصفیه شده
▪ خوراك های سرشار از كربوهیدرات های تصفیه شده مانند كلوچه ها، كیك ها، نوشیدنی های قندی، نان سفید
▪ مواد شیمیایی پنهان در خوراكی های فرآوری شده مانند رنگ ها، مواد نگهدارنده، و چربی های پراكسید شده.
▪ چندین مطالعه بالینی در مورد تاثیر نشت پذیری لوله گوارش در بیماری های گوناگون انجام شده است. مطالعه ای كه در سال ۲۰۰۵ در كالج سلطنتی مدرسه طب لندن انجام شده پیشنهاد می كند كه كاهش خونرسانی به روده می تواند موجب اختلال در كاركرد سد روده ای شود كه خود پس از آن می تواند به جابجایی باكتری ها و یا اندوتوكسین های بینجامد. این امر یك عامل تحریكی مهم برای فعال سازی توكسین های التهابی در نارسایی مزمن قلبی به شمار می رود. در همین پژوهش آمده است كه كاركرد مختل شده، لوله گوارش ممكن است در سوءتغذیه و كاشكسی همراه نارسایی مزمن قلبی نیز دخیل باشد.
مطالعه قدیمی تری در سال ۱۹۹۸ در بیمارستان دانشگاهی پنسیلوانیا در فیلادلفیای آمریكا بیان می كند كه یكی از عمده ترین تظاهرات خارج روده ای بیماری های معدی روده ای، اختلالات روماتولوژیك است كه یا ناشی از اختلالات روده ای و یا ناشی از اختلالات كبد، درخت صفراوی و پانكراس است. در این مطالعه، بیش تراوایی روده و پاسخدهی سیستم ایمنی در زمره اختلالات روده ای به شمار آمده اند و بیماری های كبد و درخت صفراوی نیز در تولید اتوآنتی بادی ها و سیتوكاین ها و آنزیم ها با اهمیت به شمار آمده اند. در این مطالعه، نتیجه گرفته شده است كه درمان عوارض روماتولوژیك، در بسیاری موارد وابسته به درمان بیماری گوارشی زمینه ای آن است.
مطالعه دیگری توسط دكتر علی كشاورزیان در دانشگاه راش Rush University در مركز پزشكی سنت لوكاس در شیكاگوی آمریكا در سال ۲۰۰۲ ، بیان می كند كه بدكاركردی سد روده ای با نارسایی چند عضوی سیستم (Multiple Organ System Failure) در sepsis و نیز با بدتنظیمی سیستم ایمنی پیوندی مستقیم دارد. در این پژوهش نشان داده شده است كه بدكاركردی سد لوله گوارش در اختلالاتی از قبیل بیماری كرون، بیماری سلیاك، آلرژی های غذایی، پانكراتیت حاد، بیماری كبد، چرب الكلی و بیماری الكلی كبد نقش بسیار مهم و عمده ای دارد. دراین پژوهش، به ویژه بر نقش داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و استرس اكسیداتیو با هر علت در پاتوژنز نشت پذیر لوله گوارش تاكید شده است.
یكی از تازه ترین پژوهش ها در مورد ارتباط نشت پذیری لوله گوارش با كلستاز داخل كبدی طی بارداری در آوریل ۲۰۰۶ در دانشگاه سانتیاگوی شیلی اثبات می كند كه یك افزایش تراوایی لوله گوارش در بیماران مبتلا به كلستاز داخل كبدی بارداری، هم در طی بارداری و هم پس از آن، وجود دارد و این افزایش تراوایی از طریق جذب اندوتوكسین های باكتریال در پاتوژنز كلستاز داخل كبدی بارداری نقش دارد.
▪ اكنون بهترین راهی كه برای پیشگیری و یا درمان این نشانگان پیشنهاد شده است استفاده از تركیبات آنتی اكسیدان به خصوص آنتی اكسیدان های گیاهی است. در میان گیاهان دارای آنتی اكسیدان، گیاه یولاف یا جو دو سر به تازگی توسط دكتر علی كشاورزیان و همكاران در دانشگاه راش در آمریكا مورد بررسی قرار گرفته و اثرات محافظتی چشمگیر و معنی دار آن در مقابله با «اثرات الكل در ایجاد بیماری الكلی كبد از راه ایجاد لوله گوارش نشت پذیر» به اثبات رسیده است.
بدیهی است كه بهره بردن از گیاهان دارویی دارای آنتی اكسیدان های پرتوان مانند ماریتیغال، جینكوبیلوبا، كنگر فرنگی، عصاره دانه انگور، چای سبز، زردچوبه و همه سبزی جات و میوه های تازه نیز از نظر تئوریك می توانند در پیشگیری و درمان این اختلال كارآمد باشند.
یادآوری این نكته نیز بایسته است كه برای پیشگیری از پیدایش این نشانگان، خودداری از مصرف بی رویه و غیرمنطقی آنتی بیوتیك ها، كورتون ها و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بسیار بنیادی و مهم است و پزشكان و بیماران نباید در تجویز و مصرف این داروها آسان گیر، بی پروا و گستاخ باشند.



نویسنده :دکتر مجید انوشیروانی
منابع:
۱- J Clin Gastroenterol. ۲۰۰۲ Apr; ۳۴(۴):۳۸۵-۹۶. Intestinal permeation and gastrointestinal disease. DeMeo MT, Mutlu EA, Keshavarzian A, Tobin MC
۲- Hepatology. ۲۰۰۶ Apr; ۴۳(۴):۶۴۷-۹. Is a leaky gut involved in the pathogenesis of intrahepatic cholestasis of pregnancy? Reyes H, Zapata R, Hernandez I
۳-Gastroenterol Clin North Am. ۱۹۹۸ Sep; ۲۷(۳):۵۳۳-۶۲, v.
Rheumatologic manifestations of gastrointestinal diseases. Katz JP, Lichtenstein GR.
۴- Acta Medica (Hradec Kralove). ۲۰۰۴; ۴۷(۴):۲۷۳-۵ The impairment of gastroduodenal mucosal barrier by coffee. Cibickova E, Cibicek N, Zd&#۰۳۹;ansky P, Kohout P.
۵- http://www.afpafitness.com/certified.htm Altered Immunity & LeakyGutSyndrome .by Zoltan P. Rona MD, MSc
۶- Eur Heart J. ۲۰۰۵; ۲۶(۲۲):۲۳۶۸-۷۴ (ISSN: ۰۱۹۵-۶۶۸X) The importance of the gastrointestinal system in the pathogenesis of heart failure. Krack A; Sharma R; Figulla HR; Anker SD
۷- http://jpet.aspetjournals.org/cgi/reprint/۲۹۹/۲/۴۴۲ Preventing Gut Leakiness by Oats Supplementation Ameliorates Alcohol-Induced Liver Damage in Rats Ali Keshavarzian , Sandeep Choudhary, Earle W. Holmes, Sherri Yong, Ali Banan, Shriram Jakate and Jeremy Z
۸- Am J Physiol Gastrointest Liver Physiol ۲۸۰: G۱۲۳۴-G۱۲۴۶, ۲۰۰۱; ۰۱۹۳-۱۸۵۷/۰۱ $۵.۰۰ iNOS upregulation mediates oxidant-induced disruption of F-actin and barrier of intestinal monolayers A. Banan, J. Z. Fields, Y. Zhang, and A. Keshavarzian
۹- Curr Gastroenterol Rep. ۱۹۹۹ Oct; ۱(۵):۴۱۰-۶ Intestinal permeability, leaky gut, and intestinal disorders Hollander D.
۱۰- http://www.jigsawhealth.com/articles/leaky_gut_syndrome.html
۱۱- http://ajpcell.physiology.org/cgi/reprint/۲۷۹/۶/C۱۷۳۳ Characterization of huJAM: evidence for involvement in cell-cell contact and tight junction regulation Tony W. Liang۱, Richard A. DeMarco۱, Randy J. Mrsny۲, Austin Gurney۳, Alane Gray۳, Jeffery Hooley۴, Holly L. Aaron۴, Arthur Huang۳, Toni Klassen۵, Daniel B. Tumas۶, and Sherman Fong۱
۱۲- http://ajp.amjpathol.org/cgi/reprint/۱۶۸/۴/۱۱۴۸ Impairment of the Intestinal Barrier by Ethanol Involves Enteric Microflora and Mast Cell Activation in Rodents Laurent Ferrier‌, Florian Bérard‌, Laurent Debrauwer , Chantal Chabo‌, Philippe Langella , Lionel Buéno‌ and Jean Fioramonti‌
- ۱۳ http://jpet.aspetjournals.org/cgi/content/full/۳۰۶/۱/۱۳#REF۱۸ Evidence That Nuclear Factor- B Activation Is Critical in Oxidant-Induced Disruption of the Microtubule Cytoskeleton and Barrier Integrity and That Its Inactivation Is Essential in Epidermal Growth Factor-Mediated Protection of the Monolayers of Intestinal Epithelia A. Banan, A. Farhadi, J. Z. Fields, E. Mutlu, L. Zhang, and A. Keshavarzian
۱۴ - Intestinal epithelial hyperpermeability: update on the pathogenesis of gut mucosal barrier dysfunction in critical illness. Fink MP Department of Critical Care Medicine, University of Pittsburgh School of Medicine, Pennsylvania ۱۵۲۶۰, USA. [email]finkmp@ccm.upmc.edu[/email]
پایگاه اطلاع رسانی درمانگر

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.