تریاق مثرودیطوس | تعبیرستان
تریاق مثرودیطوسپزشکی و بهداشتدانستنیها
×
بستن

تریاق مثرودیطوس

یکی از مباحث مهم طب سنتی ایران، فصل تریاق و پادزهرها می باشد. معمولاً در تمام کتاب های طب سنتی در بخش معالجات (بیماری ها و درمان) و قربادین (نحوه ترکیب و تهیه دارو) به نحوه تهیه و چگونگی ساخت پادزهرهای مختلف اشاره شده است. یکی از معجون ها و تریاق های مشهور که برای آن اثرات و خواص متعددی برشمرده اند، تریاق ”مثرودیطوس“ می باشد. در این مقاله به طور مختصر و کوتاه به معرفی این تریاق و خاستگاه ان می پردازیم:
تریاق
تریاق واژه ای یونانی است و مفهوم آن نفع برای درمان گزش جانوران سمی است بعضی نیز آن را معرب تریاک فارسی یعنی افیون می دانند. در طب سنتی به هر دارو و معجونی که پادزهر باشد اطلاق می شود.
در دیدگاه حکیمان هر موجود و هر شیءای از سه طریق بر اطراف خود تأثیر می گذارد که داروها با مفردات نیز از این قاعده مستثنی نمی باشند. اگر چیزی با (ماده) خود بر بدن تأثیر بگذارد و به عنوان غذای مطلق نامیده می شد. اگر با کیفیت خود اثرگذاری کند، دوای مطلق و اگر به واسطه صورت نوعیه بر بدن مؤثر باشد، به آن ذوالخاصیه می گویند یعنی اثرش ربطی به مزاج فرد ندارد و در تمامی افراد با هر مزاجی اثر خود را می گذارد که شاید کم و زیاد باشد. ماند عمل آهنربا که هر آهنی را می رباید و یا مانند شمشیر که خاصیت برندگی دارد حال اگر این داروی ذوالخاصیه، دارای اثری موافق با حرارت غریزی بدن باشد و باعث تقویت قوا و ارواح و افعال باشد، به آن پادزهر یا تریاق می گویند. این دارو می تواند بدن را در مقابل قوای عوامل مخالف وضعیت اعتدال بدن، محافظت کند و اگر، ماده سمی به بدن وارد شود باعث دفع سموم می شود.
پادزهرها معجونی از داروهای مسکن و مخدر می باشند که معمولاً حدود ۷۲۰ آن از تریاک تشکیل شده است در کتب طبی قدیم از تریاق های مختلفی یاد شده است که از آن جمله می توان به تریاق فاروق، تریاق اکبر، تریاق کوچک، تریاق اربعه، تریاق طین، تریاق ثمانیه و تریاق مثرودیطوس اشاره کرد.
مثرودیطوس
در کتاب های طب سنتی، مثرودیطوس را نام یکی از شاهان یونانی دانسته اند ولی با توجه به مدارک و شواهد تاریخی به نظر می رسد که مثرودیطوس نام یکی پادشاهان سرزمین کاپادوکیه می باشد که زندگی پرفراز و نشیبی داشته، اصلیتی ایرانی دارد.
در زمانی که سلوکی ها به زحمت در سوریه و بابل در برابر مهاجمان دفاع می کردند دولت های بخش غربی آسیای صغیر به دست روم افتاد و دولت های شرقی آسیای صغیر نیز بعد از سال ها مقاومت در مقابل روم سر تسلی فرود آوردند. این دولت ها عبارت بودند از کاپادوکیه و پونتوس که پادشاهان آنها نسب خود را به خاندان های هفتگانه نجبای پارسی می رساندند که پادشاهان کاپادوکیه خود را به کورش و شاهان پونتوس خود را به داریوش منسوب می کردند.
فرمانروائی پونتوس که آن را کاپادوکیه بحرای یا کپادوکیه پونتوس نیز می نامند در مجاورت دریای سیاه (پونتوس) قرار داشت - سکه این دولت کوهستانی نیز که خصوصاً به خاطر الوار چوب و سنگ های معدنیش معروف بود، مخلوطی از اقوام هند و اروپائی - ایرانی و یونانی بودند، این بخش شمالی مهد هخامنشی در دوران سلطنت سلوکی ها، به صورت یک کشور کوچک و مستقل درآمد.
این خانواده پادشاهی که چون تعداد زیادی از پادشاهان آنها میتریداتس (مثرودیطوس = مهرداد) نام داشته اند شاید عنوان مهردادیان برای سلسله آنها نام مناسبی باشد نسب خود را به داریوش نخست، پادشاه هخامنشی می رساندند. میتریدانس از ۲ جز میترا یا الهه خورشید و دات به معنای هدیه تشکیل شده است که در حال حاضر در زبان فارسی به صورت مهرداد درآمده است.
نام تریاق و معجون مثرودیطوس برگرفته از مهرداد ششم از شاهان این سلسله می باشد.
در سال ۱۲۱ قبل از میلاد، هنگام قتل پدرش یازده سال داشت. در دورانی که مادرش نایب السلطنه بود او ۷ سال توأم با دربدری و ناخرسندی و سختی داشت. در هر حال مهرداد ششم بعد از آنکه خیال خود را از جانب مادر و برادر فارغ کرد. درصدد توسعه کشور برآمد.
دوران آوارگی او را سختکوش، پرطاقت و جسور کرده بود، در قساوت، پرخوری، شهوترانی و انواع ورزش و شکار تقریباً بی همانند شد و در عین حال به انواع هنرهای زیبا، ادبیات و فلسفه یونانی و حتی خرافات جاری علاقه داشت. بیست و دو زبان یا لهجه را حرف می زد چنانکه در گفتگو با طبقات و اقوام مختلف قلمرو خویش، هرگز از مترجم استفاده نکرد و از این حیث یک پیشرو و بلندآوازه سلسله شرق شناسان زباندان عصر ما شد.
سوءظن نسبت به مادر و تمام اطرافیان از همان اوایل او را واداشت تا در انواع زهرها مطالعه کند. اعتیاد تدریجی به آنها وی را در مقابل زهرهای جانگزای مصونیت داد. در انواع این آزمایش ها، معلومات طبی سودمندی هم به دست آورد که حتی بعد از وی مورد توجه پومپه فاتح رومی قلمرو و او نیز واقع گشت. او شهرهای یونانی نشین را در شبه جزیره کریمه و حدود اوکراین به تصرف درآورد و حتی یونان را که نیای او داریوش تسخیر نکرده بود به قلمرو خویش ملحق ساخت. جنگ های چهل ساله او با روم که به جنگ های مهردادی معروف است.
روم را مستاصل کرده بود به طوری که یک بار رومیان را واداشت تا ذخایر پرسشگاه های خود را غارت کنند تا هزینه لشکرکشی های سرداری را که برای مقابله او می رفت بپردازد. بعد از سال ها در سالمندی برای آنکه رومی ها بروی دست نیابند تصمیم گرفت با یک کاسه زهر به زندگی خود خاتمه بخشد ولی زهر، که وی در زندگی خود نسبت به آن مصونیت یافته بود، در وی بی اثر ماند و مهرداد ناچار شد از یک سرباز خویش درخواست کند تا با کشتن او از اینکه پادشاه به دست دشمن بیفتد مانع شود، نام او نه تنها در تاریخ که در طب و حتی فرنگ های لغت وارد شد به طوری که لغت معادل ”سم زدائی تدریجی“ در انگلیسی از نام او مأخوذ شده است. آواره و شخصیت او حتی به عرصه هنر نیز کشیده شده است به طوری که موتسارت نیز سمفونی به این نام دارد.
تزریق مثرودیطوس
این پادزهر، جایگاه خاص و ویژه ای در بین حکیمان طب سنتی داشت و از موادی چون زعفران، مر، غاریقون، دارچینی، کتیرا، سداب، کندر، خردل، بلسان، اسطوخودوس، جندبیدستر، مقل، اشق و بسیاری داروهای دیگر ساخته می شده است که در کتاب های مختلف بین ۴۰ تا ۶۰ داروی مفرده در این معجون آمده است.



منابع:
۱) جرجانی سید اسماعیل، الاغراض الطبیه و المباحث العلائیه، تصحیح حسن تاج بخش انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۵
۲) پیرنیا، حسن، ایران باستانی، چاپ اول، تهران، ۱۳۰۶.
۳) فن گوتشمید آلفرد، تاریخ ایران و ممالک همجوار آن از زمان اسکندر تا انقراض اشکانین، ترجمه کیکاوس جهانداری، تهران، چاپ دوم ۱۳۶۵.
۴) Sarton, G, A Histtory of Science, ll. ۵۲۴.
فصلنامه عطارنامه

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
طنز شب اول عروسی (استاد محسن قرائتی)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند