مشكلات پس از تحویل در پروتزهای متحرك و بررسی علل: تشخیص و درمان | تعبیرستان
مشكلات پس از تحویل در پروتزهای متحرك و بررسی علل: تشخیص و درمانپزشکی و بهداشتدانستنیها
×
بستن

مشكلات پس از تحویل در پروتزهای متحرك و بررسی علل: تشخیص و درمان

مقدمه
طی سی سال گذشته شیوع بی دندانی در جوامع مختلف رو به كاهش بوده است (۱) به طوری كه در انگلستان جمعیت بی دندان از ۳۰% در سال ۱۹۷۸ به ۲۱% در سال ۱۹۸۹ و در ایالات متحده در مطالعهٔ مشابهی ۴۱% افراد بالای ۶۵ سال طی سال ۱۹۸۵ و ۱۹۸۶ بی دندان بوده اند.(۲)
Winkler در سال ۱۹۷۷ گزارش كرد كه تقریباً ۵۰% از جمعیت۶/۲۲ میلیون نفری بی دندان آمریكایی در سنین بالای ۶۵ سال هستند،(۳) با این وجود، علی رغم كاهش درصد جمعیت افراد بالغ بی دندان، به علت افزایش روزافزون جمعیت جهان در مجموع تعداد افراد بی دندان كه نیازمند دریافت پروتز می باشند روز به روز افزایش می یابد. (۴)، این مطلب لزوم آگاهی دندانپزشكان از اصول ساخت و نگهداری پروتز را بیش از پیش آشكار می كند. دندانپزشك موظف است كه تشخیص و درمان درستی را هنگام ساخت پروتز متحرك به كار ببرد.(۵)، به طوری كه تمام جوانب از جمله حالات فیزیولوژیك، آناتومیك و روحی هر بیمار را همزمان با در نظر داشتن موقعیت سلامت پزشكی او در نظر گیرد. پس از تشخیص درست و طرح درمان مناسب، دندانپزشك باید از دقت عملیات لابراتواری نیز مطمئن گردد.(۵)
علی رغم چنین توجهاتی هنوز بسیاری از دندانپزشكان با بیمارانی مواجه می شوند كه با وجود رعایت تمام موارد مورد نیاز با پروتز خود دچار مشكل بوده و قادر به استفاده مناسب از پروتز خود نمی باشند.
در حین و یا پس از تحویل پروتز طیف وسیعی از مشكلات رفتاری دیده می شود.(۶-۱۸)، بیمارانی كه به راحتی با پروتز خود تطابق یافته و پس از تحویل تنها یك یا دو جلسه برای تصحیحهای كوچك مراجعه می كنند در یك طرف و در سوی دیگر بیمارانی كه پای ثابت مطب بوده و در فواصل زمانی كوتاه مكرراً برای رفع مشكل خود مراجعه می نمایند كه در این وضعیت دندانپزشك ممكن است به علت عدم درك مشكل، بیمار را به سایر متخصصان ارجاع دهد.(۱۹)، البته ایجاد یك رابطه خوب بین دندانپزشك و بیمار در مراحل اولیه درمان می تواند بسیار كمك كننده باشد به طوری كه رفتار بیمار نسبت به پزشك و تخصص او می تواند نشان دهندهٔ سطح پذیرش بیمار باشد. Silverman (۲۰)، Levin (۲۱) و Sandesman (۲۲) نشان دادند كه بررسی نحوهٔ نگرش Self estimate)) بیمار به خود در پیش بینی پذیرش او مفید است و این رابطه خوب در تمام مراحل درمان بخصوص هنگام تحویل اهمیت ویژه ای دارد (۲۳-۲۴).
قطعاً مشكلات بیماران با پروتز خود پس از تحویل آغاز می شود كه می تواند موقتی بوده و پس از مدتی رفع شود و یا به حدی جدی باشد كه بیمار قادر به تحمل نبوده و منجر به عدم استفاده وی از پروتز گردد.(۵)، از این رو دندانپزشك لازم است كه این مشكلات را تشخیص داده و راه كارهای برخورد و درمان آنها را بداند.
مشكلات همراه با پروتزهای متحرك می تواند ناشی از خطاهای مراحل تشخیص و طرح درمان و یا خطاهای مكانیكی از جمله طراحی غلط پروتز و یا انتخاب مواد نامناسب باشد.(۲۵)، همچنین ممكن است مسائلی در ارتباط با وضعیت روحی - جسمی بیمار وجود داشته باشد كه به طور مستقیم یا غیر مستقیم منجر به عدم پذیرش پروتز توسط بیمار شود.(۲۶)
بسیاری از محققان (۲۷-۲۹) به طور اكید توصیه كرده اند كه تنها زمانی باید پروتز ساخته شود كه دهان در سلامت كامل باشد، البته استثنائات این حالت در مواقع ساخت پروتز فوری و انتقالی ( (Transitionalدر درمان كوتاه مدت بیماران مسن است كه عدم توجه به این نكته می تواند مشكلات فراوانی هنگام و پس از تحویل پروتز ایجاد كند. البته اهمیت روشهای قالب گیری و طراحی مناسب پروتز نیز نباید نادیده گرفته شود.
مشكلات پس از تحویل پروتز های متحرك می تواند به صورت مشكلات كوتاه مدت و درازمدت باشد.(۲۵)در این مقاله شایعترین مشكلات پس از تحویل پروتزهای متحرك همراه با علت، تشخیص، درمان و چگونگی جلوگیری از بروز آن بیان می شود.
روش بررسی
نحوه جمع آوری اطلاعات بدین صورت بود که کلمات کلیدی Post insertion problem, Partial removable denture,: Complete denture در سایت Pubmed جستجو شد و از بین مقالات جستجو شده از سال ۱۹۴۹- ۲۰۰۵ مقالات مرتبط همراه با جستجوی دستی در کتب و گزارشهای سازمانهای بهداشتی گردآوری شد.
یافته ها
این مشكلات به عوامل متعددی بستگی دارد كه برای سهولت این عوامل به ترتیب زیر گروه بندی می گردد:
۱) مشكلات نشست پروتز
۲) درد و ناراحتی
۳) لقی
۴) مشكلات فانكشنال
۵) مشكلات ظاهری
۶) مشكلات متفرقه
در هر كدام از گروههای فوق علت، تشخیص، درمان و نكات مهم در جلوگیری از آن ذكر می گردد.
قابل ذكر است كه مشكلات بیان شده به طور كلی در پروتزهای متحرك كامل و پارسیل و به صورت مشترك بیان می شود و در صورتی كه مشكل تنها به پروتز پارسیل محدود باشد، ذكر می گردد.
۱-) مشكلات نشست پروتز
این مشكل در پروتزهای پارسیل بیشتر از پروتزهای كامل رخ می دهد و می تواند حین قراردهی اولیه پروتز و یا مدتی پس از استفاده از آن اتفاق بیفتد و ممكن است همراه با درد و ناراحتی باشد.
در مشكل نشست، حین قراردهی اولیه پروتز علل مختلفی ذكر می شود که شامل این موارد می باشد: تلاش برای قرار دادن دنچر فرد دیگر در دهان بیمار - خطای لابراتواری شامل دیستورشن (Distortion) بازوهای فریم ورک پروتز پارسیل و یا آسیب به کست حین عملیات لابراتواری و بلاک اوت (Block out) ناکافی اندرکات (Undercut) و عدم وجود مسیر نشست کافی در پروتز پارسیل - لقی دندان بیمار - عدم حذف اینترفرانس ها و درگیر شدن ماده قالب گیری در اندرکات و پارگی و تغییر شکل ماده و یا تکنیک قالب گیری ضعیف که با بررسی تطابق پروتز روی کست و دهان بیمار و در صورت لزوم قالب گیری مجدد تصحیح می شود و یا ناتوانی بیمار به دلیل پیچیدگی طرح پروتز پارسیل و مشخص نبودن مسیر نشست پروتز که با آموزش روی مدل های مشابه و طراحی مناسب پروتز رفع می شود. (۱۳، ۲۴، ۲۹)
گاهی ممكن است در زمان قراردهی اولیه پروتز مشكلی با نشست آن وجود نداشته باشد ولی بیمار پس از گذشت زمانی مراجعه كرده و از مشكل نشست پروتز خود شكایت می كند. در این حالت سه علت اصلی برای بروز این مسئله وجود دارد كه می تواند به علت خطای طراحی - استفاده نادرست بیمار از پروتز حین گذاشت و برداشت ویا سفت کردن پروتز توسط بیمار باشد که با آموزش صحیح بیمار و در صورت تغییر شکل بازو با قالب گیری مجدد آن را تصحیح کرد. در موارد تغییر وضعیت دهان از جمله ترمیم دندانهای پایه پروتز پارسیل یا دندانهای قوس مقابل نیز ممکن است در نشست پروتز مشکل ایجاد شود که با جایگزین کردن بازوها و یا تعویض پروتز همراه با طراحی دقیق می توان مشکل را برطرف کرد.(۲۹)
۲) درد و ناراحتی
بسیاری از بیماران در مدت زمانی كه می تواند تا چندین روز طول بكشد و پس از تحویل پروتز، دچار مشكلات و ناراحتیهایی می شوند كه اغلب این بیماران به سرعت و طی مدت زمان كوتاهی با این وضعیت تطابق یافته و به راحتی نسبی دست می یابند(۲۴)، البته برخی بیماران ممكن است علی رغم رضایت اولیه، پس از تحویل پروتز، به دلیل تغییرات سیستمیك یا داخل دهانی دچار مشكلات، ناراحتی و درد گردند. از جمله این مشکلات شامل افزایش ترشح بزاق که اغلب طی ۷۲ ساعت اولیه پس از قرارگیری در دهان رخ می دهد(۳۰) و با گذشت زمان رفع می شود. درد غیراختصاصی که اغلب به علت فشار روی زایده زایگوماتیک و یا وسیع بودن بودر دیستوباکال پروتز فک بالا می باشد که لمس ناحیه زایگوما و بررسی هر گونه جداشدگی پروتز طی حرکات فک پایین قابل تشخیص است.(۳۱)، درد در ناحیه خلفی كام به علت عمیق بودن سد خلفی است و باعث درد در ناحیه کام و گلو و مشکل بلع می شود البته درد در خلف پروتز فک بالا حین باز کردن دهان به علت ضخیم بودن فلنج دیستوباکال و تداخل با زایده کرونویید است.(۲۵)
درد در نقاط دور از پروتز پارسیل (۲۴) می تواند به علت ترامای ناشی از برخورد نوک بازوی پروتز پارسیل با مخاط باشد که با تغییر محل نوک بازو می تواند رفع شود. درد در دندانهای پایه پروتز پارسیل (۲۴) اغلب به علت مشکلات اندو با پریو و یا فعال بودن بیش از حد بازوهای پروتز و نیروهای زیاد به دندانها می باشد. گاز گرفتگی گونه (۲۵، ۲۹، ۳۲) مشکل دیگری است که به علل مختلف رخ می دهد از جمله بازسازی نادرست عرض فانکشنال سالکوس اورلپ افقی ناکافی (کمتر از دو میلی متر که با گرد کردن کاسب های باکال فک پایین قابل رفع است) فاصله کمتر از ۳-۴ میلی متر بین بیس های پروتزهای فک بالا و پایین و یا کاسپ های باکال تیز که با گرد کردن آن قابل تصحیح است. گاز گرفتگی لب نیز به علت حمایت ناکافی لب یا همپوشانی افقی ناکافی ناحیه قدامی رخ می دهد.(۳۲)
مشکل نه چندان شایع دیگر احساس سوزش یا درد در لب پایین به علت فشار روی سوراخ چانه ای (۳۲-۳۳) و سوزش لب بالا و اطراف بینی به علت فشار روی عصب نازوپالاتن در ناحیه سوراخ انسیزیو می باشد که در ریج های با تحلیل بسیار شدید مشاهده می شود و با ریلیف ناحیه درد تا حد زیادی کاهش می یابد.(۳۲،۳۶) شکایت بیماران از گلودرد می تواند به علت گسترش زیاد پروتز به کام نرم - هامولار ناچ - دیستوباکال پروتز فک بالاو دیستولینگوال پروتز فک پایین یا رافه تریگو مندیبولار باشد که با تصحیح و تنظیم پروتز رفع می شود.(۳۷-۳۸) قرمزی زبان به علت کمبود ویتامین B۱۲ و فولات و یا قرمزی بدون درد در مخاط پروتز فک بالا به علت استوماتیت ناشی از پروتز نامناسب و عفونت کاندیدایی و نقص آهن و فولات (که با مواد بهبود دهنده نسجی و یا ساخت پروتز مناسب همراه با تجویز ضدقارچ و مکملها بهبود می یابد) و یا آلرژی بیمار به مونومر آزاد آکریل (که با کنترل سیکل حرارتی آکریل و یا رزین های پلی کربنات کاهش می یابد) ضایعات اصطکاکی ناشی از خشکی دهان و زخمهای هرپتی فرم و حساسیت عضلات و کلیک به علت MPDS نیز از موارد با شیوع کمتر است.(۳۲،۳۹)، البته این مشكلات طیف بسیار وسیعی دارد .
۳) لقی (شل شدگی):
لقی پروتزها اغلب به صورت افتادن یا حركت ( Rocking) پروتز فك بالا و یا بلندشدگی و حركت پروتز فك پایین و به ندرت به صورت احساس بزرگی پروتز در دهان گزارش می شود. به بیان ساده تر، گیر و ثبات می تواند به ترازویی تشبیه شود كه در یك سمت نیروهای نگهدارنده و در سمت دیگر نیروهای جا به جا كننده قرار دارد. اگر هر یك از این نیروها بر دیگری غلبه كند باعث بی ثباتی و لقی پروتز می شود. در این وضعیت، بیمار یا توانایی بیمار برای تطابق با پروتز به عنوان نقطه اتكا و فولكروم این ترازو در نظر گرفته می شود. البته باید توجه داشت كه در گیر و ثبات پروتز، توانایی تطابق بیمار نقش بسیار مهمی دارد.
اغلب شكایت بیماران از لقی، مربوط به پروتز فك پایین است چون سطح پوششی و حمایت كنندهٔ كمتری در فك پایین نسبت به فك بالا وجود دارد؛ با این وجود این مشكل می تواند در هر یك از پروتزهای فك بالا و پایین حین قراردهی پروتز در دهان، هنگام باز كردن وسیع دهان، حین صحبت كردن، هنگام غذا خــوردن و یا در زمانهای مختلف رخ دهد.
گیر کم پروتز هنگام قراردهی آن در دهان می تواند به علت تغییر مایعات و کانتورهای نسجی پس از قالب گیری باشد که با بررسی بهبود گیر پس از گذشت پنج دقیقه گاز گرفتن بیمار روی رول پنبه مشخص می شود و پروتز نیاز به ریلاین خواهد داشت.(۲۴) مشکلات سیل کامی- خلفی یکی از مهمترین نکات قابل توجه درپروتزهای فک بالا می باشد که با قرار گرفتن سیل روی بافت بدون جا به جایی (کوتاهی بورد خلفی) یا روی نسوج متحرک (بلند بودن بوردر خلفی) و یا حتی عمق ناکافی یا زیاد سیل کامی - خلفی ایجاد می شود.(۳۲، ۳۶-۳۷) دهان خشک در اثر مصرف الکل، پرتو درمانی، دارودرمانی یا بیماری (۳۰، ۳۸-۳۹) نیز می تواند باعث لقی پروتزها شود که مشکل با جایگزینهای بزاقی بهبود می یابد.
باز شدن ناکافی فرنوم ها که با بررسی جداشدگی پروتز طی حرکات فانکشنال خاص گونه یا زبان بیمار و استفاده از PIP (Pressure Indicator Paste) تشخیص داده شده و رفع می شود.(۳۱)، کوتاه بودن یا نازک بودن بوردر باکالی خلفی پروتز فک بالا جهت پر کردن وستیبول باکال نیز می تواند باعث کاهش گیر شود که با بررسی چشمی و بررسی ضخامت آلژینات قرار داده شده در محل، تشخیص داده می شود، همچنین کوتاه بودن فلنج لبیال یا بریدگی زیاد فضای فرنوم لبیال پروتز فک بالا که با افتادن پروتز طی لبخند وسیع بیمار مشخص می شود(۴۰) و گسترش ناکافی فلنج لبیال و باکال فک پایین که با حرکت لب و گونه به بیرون و طرفین و مشاهده فضا بین بوردر و موکوباکال فولد یا گونه قابل تشخیص است نیز از عوامل موثر در کاهش گیر است و با بوردر مولد با مودلینگ پلاستیک و جایگزینی آن با رزین قابل تصحیح است.(۲۴)، پهن یا بلند بودن بوردرهای لبیال یا باکال پروتز فک پایین نیز با مشاهده هر گونه بلند شدگی پروتز حین کشیدن لبها و گونه ها به بالا تشخیص داده می شود می تواند با استفاده از PIP برطرف شود.(۵، ۲۴، ۳۲)، از دیگر عوامل موثر در کاهش گیر پروتز می تواند غیردقیق بودن بیس پروتز به علت قالب گیری نادرست یاWarpage پروتز باشد که با قراردهی آلژینات رقیق در پروتز و مشاهده ضخامت زیاد آلژینات تطابق نامناسب پروتز مشخص شده و در این حالت نیاز به ریلاین وجود دارد.(۲۴-۲۵)، فقدان الاستیسیتی نسوج گونه به علت کهولت، اسکلرودرما یا فیبروز مخاط نیز در مواردی می تواند باعث کاهش گیر پروتز گردد.(۵،۲۵)
در هنگام قراردهی پروتز فک پایین باید به کانتور سطوح پرداخت شده توجه کرد تا بتوان از فیبرهای تحتانی عضله بوکسیناتور و زبان برای بهبود گیر استفاده کرد(۳۲) اگر چه کاهش کنترل عصبی دراثرکهولت یا بیماری، توانایی کنترل زبان و لب و تونوسیتی عضلات صورت را کاهش می دهد. همچنین باید توجه شود که کاسپ های لینگوال دندانهای خلفی پروتز فک پایین در محدوده اتصال لینگوال و باکال رترومولر پد تا نقطه تماس مزیالی کانین قرار گیرد.(۷،۳۲)
گسترش یا ضخامت زیاد ناحیه دیستولینگوال پروتز فک پایین یکی دیگر از موارد موثر در کاهش گیر است که با مشاهده بلندشدگی پروتز حین خارج کردن زبان بیمار از دهان مشخص می شود و می توان آن را با تنظیم طول و ضخامت بوردر تا ۵/۰ میلی متر تصحیح کرد.(۱۳)، گسترش ناکافی بوردر لینگوال در دیستوباکال نیز با بررسی حرکت زبان به گونه ها قابل تشخیص است.(۵،۳۲)، بریدگی ناکافی فرنوم لینگوال نیز با مشاهده بلندشدگی پروتز هنگامی که بیمار نـوک زبـان را به خـلف کام مـی زند تعییــن می شــود.
سیل لینگوالی ناکافی و موقعیت خلفی زبان ((Retruded tongue نیز می تواند از گیر پروتز فک پایین بکاهد.(۳۲،۴۱)، عوامل دیگری نیز وجود دارد که ممکن است در زمانهای مختلف باعث کاهش گیر پروتز شود.
مشكلات فانكشنال:
این مشكلات مربوط به عملكرد سیستم دهانی است كه به صورت مشكلات غذا خوردن،گیر غذایی، اختلال در ترشح بزاق و اختلال در احساس طعم، تهوع و مشكلات تكلمی است. تهوع و مشكلات تكلمی یكی از جدیترین مسائل پس از تحویل است كه عدم رفع آن می تواند مانع استفاده پروتز توسط بیمار شود.
مشكلات ظاهری:
این مشكل اغلب مربوط به دندان و یا بیس پروتز است. مشكلات مربوط به دندان اغلب ناشی از چیده شدن نازیبا یا محل نامناسب آن است. یكی از شایعترین مشكلات بیماران پس از رنگ، شكل و محل چیده شدن، زیاد دیده شدن دندانهاست كه می تواند به علت سطح نامناسب پلن اكلوزالی و یا جلوتر از ریج قرار گرفتن دندانهای قدامی باشد. این نكات در جلسهٔ امتحان دندان باید حتماً مورد توجه قرار گیرد. مشكلات مربوط به بیس می تواند ناشی از دیده شدن جزء فلزی پروتز (بخصوص بازوهای پروتز پارسیل) هنگام لبخند زدن باشد كه می توان با باند كامپوزیتی یا آكریل این نما را تاحدی پنهان كرد و یا از بازوهای همرنگ دندان در پروتزهای پارسیل استفاده كرد.(۲۵، ۲۹)
مشكل دیگری كه می تواند در نارضایتی بیمار از بیس پروتز موثر باشد، بی دقتی مراحل لابراتواری بر روی موم و كانتور ژنژیوالی نامناسب و یا روگای نامناسب كه احساس ناخوشایندی در بیمار ایجاد می كند، می باشد.
همچنین رنگ بیس پروتز باید همانند رنگ دندانها با رنگ پوست بیمار هماهنگ باشد.(۱۹، ۲۴، ۳۲)
مشكلات متفرقه:
این مشكلات می تواند شامل عدم تحمل، عوامل روحی و یا اختلالات افسردگی باشد كه باعث احساس ناراحتی، لقی و مشكلات فانكشنال شود. در این حالات بیمار باید قادر باشد احساسات خود را به راحتی بیان كرده و با كمك پزشكان متخصص و اختصاص زمان كافی، تاحدی این مشكلات را بهبود داد.(۲۴، ۲۵)
بحث
موارد ذكر شده تنها پاره ای از شایعترین مشكلات بیماران پروتز می باشد. قطعاً ذكر تمام این مشكلات در این مبحث نمی گنجد ولی این نكته شایان ذكر است كه مشخص كردن و تعیین مشكل دقیق بیمار با پروتز تنها با آگاهی كامل از علل این مشكلات، گوش دادن دقیق به شكایت بیمار و ارزیابی دقیق داده ها امكان پذیر است. در تعیین علت یك مشكل، ارزیابی اطلاعات تشخیصی قطعاً ساده تر از بحث و جدل و توجیه كردن بیماران است. هر بیمار انتظارات مربوط به خود را داشته و در صورتی موفقیت حصول می گردد كه بتوان مشكل را به درستی تشخیص داده و از علت و درمان و راهكار برخورد با آن اطلاع كافی داشت. البته علی رغم اینکه دلایل و درمانهای این مشکلات در کتب و مقالات موجود است ولی این مقالات تنها شامل نظر و تجربیات انتشار یافته افراد صاحب نظر و مجرب این رشته می باشد و با مدارک و تحقیقات کلینیکی در بیماران به اثبات نرسیده است و مقالات در زمینه درصد شیوع مشکلات و موفقیت درمانها و رفع آن و اینکه چند درصد بیماران با رفع مشکلات به صور ذکر شده بهبود یافته و درمان شده اند بسیار نادر است. این لزوم انجام تحقیقات کلینیکی بیشتر را نشان می دهد. البته در سالهای اخیر با پیشرفتهای فراوان در زمینه علم ایمپلنت امید می رود که بسیاری از مشکلات پروتزهای متحرک علی الخصوص پروتزهای کامل کاهش یابد.
نتیجه گیری
در این مقاله مشکلات پس از تحویل پروتزهای متحرک در گروههای مختلف مورد بررسی قرار گرفت ودر هر گروه به شکل خاص نحوه تشخیص و درمان آن بیان شد. امید است با رعایت اصول و طرح درمان مناسب بتوان این مشکلات را به حداقل رساند.



دكتر فریده گرامی پناه
دانشیار گروه آموزشی پروتزهای متحرك دانشكده و مركز تحقیقات دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران.
دكتر گلاره اسدی
دستیار تخصصی گروه آموزشی پروتزهای متحرك دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران.
REFERENCES
۱.Douglass CW, Shih A, Ostry L. Will there be a need for complete dentures in the United States in ۲۰۲۰. J Prosthet Dent. ۲۰۰۲;۸۷(۱):۵-۸.
۲.Anderson GF, Hussey PS. Population aging: A comparison among industrialized countries. Health Affairs. ۲۰۰۰; ۱۹(۳):۱۹۱-۲۰۳.
۳.Winkler S. Symposium on complete denture. Dent Clin North Am.۱۹۷۷;۲۱(۲):۱۹۷-۱۹۸.
۴.McCord JF, Grant AA, Quayle AA. Treatment options for the edentulous mandible. Eur J Prosthodont Rest Dent. ۱۹۹۲;۱(۱):۱۹-۲۳.
۵.McCord JF, Grant A. A clinical assessment. Br Dent J. ۲۰۰۰;۱۸۸(۷):۳۷۵-۳۸۰.
۶.Kennedy CA. Troubleshooting in full denture construction. J Prosthet Dent. ۱۹۵۳;۳(۵):۶۶۰.
۷.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis: Part ۱, Oral mucosa and border extention. J Prosthet Dent. ۱۹۵۹;۹(۶):۹۷۸.
۸.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis: Part ۲, Lesions of the oral mucosa and their correction. J Prosthet Dent. ۱۹۶۰;۱۰(۱):۴۲.
۹.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis: Part ۳, Traumatic injuries. J Prosthet Dent. ۱۹۶۰; ۱۰(۲):۲۶۳.
۱۰.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis: Part ۵, Local and systemic involvements. J Prosthet Dent. ۱۹۶۰;۱۰(۴):۶۸۲.
۱۱.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis: Part ۶, Factors of oral hygiene, chemicotoxicity, nutrition, allergy and conductivity. J Prosthet Dent. ۱۹۶۰;۱۰(۵):۸۸۷.
۱۲.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis: Part ۷, Mucosal irritations. J Prosthet Dent. ۱۹۶۰; ۱۰(۶):۱۰۲۲.
۱۳.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis: Part ۸, Interferences with anatomic structures. J Prosthet Dent. ۱۹۶۱;۱۱(۱):۷۹.
۱۴.Rothman R. Phonetic considerations in denture construction. J Prosthet Dent. ۱۹۶۱;۱۱(۲):۲۱۴.
۱۵.Krol AJ. A new approach to the gagging problem. J Prosthet Dent. ۱۹۶;۱۳(۴):۶۱۱.
۱۶.Tourne LP, Luc PM, Fricton JR. Burning mouth syndrome. Oral Surg Oral Med Oral Pathol. ۱۹۹۲;۷۴(۲):۱۵۸-۱۶۷.
۱۷.Morstad AT, Peterson AD. Post insertion denture problems. J Prosthet Dent. ۱۹۶۸;۱۹(۲):۱۲۶.
۱۸.Lutes MR. Denture modification during adjustment phase of complete denture service. J Prosthet Dent. ۱۹۷۲; ۲۸(۶):۵۷۲.
۱۹.Rahn AO, Hearthwell MC. Textbook of complete dentures. ۵th ed. London: BC Decker Inc; ۲۰۰۲,۴۱۲-۴۱۳.
۲۰.Bauman R. Chairside modification of dentures for tissue conditioning materials. J Prosthet Dent. ۱۹۷۸; ۴۰(۳):۲۲۵.
۲۱.Bell DH. Problems in complete denture treatment. J Prosthet Dent. ۱۹۶۸;۱۹(۵):۵۵۰.
۲۲.Berg H, Carlsson GE, Helkimo M. Changes in shape of posterior parts of upper jaws after extraction of teeth and prosthetic treatment. J Prosthet Dent. ۱۹۷۵;۳۴(۳):۲۶۲.
۲۳.Cohn LR. Denture sore mouth. NY Dent J. ۱۹۴۹;۱۵(۱):۱۵۸.
۲۴.McCord JF, Grant AA .Identification of complete denture problems: A summary. Br Dent J. ۲۰۰۰;۱۸۹(۳):۱۲۸-۱۳۴.
۲۵.McCord JF, Grey NJA, Winstanley RB, Johnson A. A clinical overview of removable prostheses. Dent Update. ۲۰۰۳ March;۳۰(۳):۸۸-۹۷.
۲۶.Guerini V. A history of dentistry. Philadelphia: Lea Febiger;۱۹۰۹,۴۵-۶۱.
۲۷.Grant AA, Johnson W. An introduction to removable denture prosthetics. ۲nd ed. London: Churchill Livingstone; ۱۹۸۳,۳۲-۴۷.
۲۸.Davenport JC, Basker RM, Heath JR, Ralph JP. A colour atlas of removable partial dentures. London: Wolfe; ۱۹۸۸,۳۶-۴۱.
۲۹.Phoenix RD, Cagna DR, Defreest CF. Stewart&#۰۳۹;s clinical removable partial prosthodontics. ۳rd ed. IL: Quintessence Co; ۲۰۰۳.
۳۰.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis. Part ۹: salivation, stomatophrosis and glossopyrosis. J Prosthet Dent. ۱۹۶۱;۱۱(۲):۲۴۴.
۳۱.Stevenson-Moore P, Daly CH, Smith DF. Indicator pastes: Their behavior and use. J Prosthet Dent. ۱۹۷۹; ۴۱(۳):۲۵۸.
۳۲. Zarb GA, Bolender CI, Prosthodontic treatment for edentulous patients. ۱۲th ed. St Louis: Mosby Co; ۲۰۰۴.
۳۳.Wiland L. Dentures, inclined planes and traumatic occlusion. J Prosthet Dent. ۱۹۶۴;۱۴(۵):۸۹۲.
۳۴.Tolentino AT. Prosthetic management of patients with pemphigus vulgaris. J Prosthet Dent. ۱۹۷۷;۳۸(۳):۲۵۴-۲۶۰.
۳۵.Landa JS. Troubleshooting in complete denture prosthesis: Part ۱۰: Nerve impingement and the radiolucent lower anterior ridge. J Prosthet Dent. ۱۹۶۱;۱۱(۳):۴۴۰.
۳۶.Kuebker WA. Denture problems: Cause, Diagnostic procedures, and clinical treatment. Part ۲: Patient Discomfort Problems. Quint Int. ۱۹۸۴ Nov;۱۱:۱۱۳۱-۱۱۴۱.
۳۷.Moghadam SK, Scandrett FR. A technique for adding the posterior palatal seal. J Prosthet Dent. ۱۹۷۴;۳۲(۴):۴۴۳.
۳۸.Carrol EA, Schaffer FW. Redefining the posterior palatal seal on a complete denture. J Prosthet Dent. ۱۹۸۰; ۴۳(۱):۱۰۵.
۳۹.Okeson JP. Management of temporomandibular disorders and occlusion. ۵th ed. St Louis: Mosby Co; ۲۰۰۳.
۴۰.Ostlund SG. Saliva and denture retention. J Prosthet Dent. ۱۹۸۰;۱۰(۴):۶۵۸.
۴۱.Green AJ, Harman L. Influence of diuretics on complete denture retention: A preliminary report. J Prosthet Dent. ۱۹۸۰;۴۳(۵):۵۰۶.
۴۲. Wright CR. Evaluation of the factors necessary to develop stability in mandibular dentures. J Prosthet Dent. ۱۹۶۶; ۱۶(۳):۴۱۴.
۴۳.Kuebker WA. Denture problems: Cause, Diagnostic procedures, and clinical treatment. Part ۱: Retention Problems. Quint Int. ۱۹۸۴ Oct;۱۵(۱۰):۱۰۳۱-۱۰۴۴
جامعه اسلامی دندانپزشکان ایران

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
خاطره ای از دختر فنلاندی (آقای رائفی پور)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند