آیین نامه ارتقای اعضای هیات علمی با چالش های عمده مواجه است | تعبیرستان
آیین نامه ارتقای اعضای هیات علمی با چالش های عمده مواجه استپزشکی و بهداشتدانستنیها
×
بستن

آیین نامه ارتقای اعضای هیات علمی با چالش های عمده مواجه است

یکی از مفاهیمی که به تازگی وارد عرصه آکادمیک شده است مفهوم دانش پژوهی و به ویژه دانش پژوهی آموزشی است. با گنجانده شدن این مفهوم در بند ۶ ماده یک آیین نامه ارتقای رتبه علمی اعضای هیات علمی دانشگاه های علوم پزشکی این مساله وارد مرحله جدیدی شده است. این نوشته می کوشد تا با بیان پیشینه و اصول حاکم بر این دیدگاه نسبتا جدید، زمینه آشنایی خوانندگان را با مفهوم دانش پژوهی و چگونگی ارزیابی آن فراهم آورد.
پیشینه تاریخی
طی سال های گذشته عملا تنها مبنای ارزشیابی اعضای هیات علمی توانایی و عملکرد آنها در زمینه انجام پژوهش بود و تصمیم گیری در مورد ارتقای آکادمیک آنها نیز عمدتا بر اساس تعداد مقالات به چاپ رسیده که معیاری ملموس و به راحتی قابل اندازه گیری است، صورت می گرفت.
این مساله باعث شد اعضای هیات علمی تاکید اصلی خود را بر انجام پژوهش متمرکز سازند و نقش خود در آموزش را سرسری بگیرند. اگرچه آموزش به عنوان یک جزء ضروری و یک جنبه مورد انتظار از فعالیت های آکادمیک تلقی می شد، ولی این دیدگاه وجود داشت که فعالیت های آموزشی نمی توانند برای ارتقای آکادمیک اعضای هیات علمی به کار روند و به عبارت دیگر اگر چه این دسته از فعالیت ها برای حضور در محیط آکادمیک ضروری بودند، ولی برای ارتقای مرتبه کافی در نظر گرفته نمی شدند.
در پاسخ به این بحران رسالت سازمانی مسوولان امر آموزش به این نتیجه رسیده اند که برای ارتقای سطح آموزش چاره ای به جز این وجود ندارد که مدرسین دانشگاه از نظر نقش آموزشی خود مورد توجه، حمایت و ارزشیابی قرار گیرند.
مفهوم بسط یافته دانش پژوهی
انتشار کتاب بویر تحت عنوان «بازنگری مفهوم دانش پژوهی: اولویت های جامعه هیات علمی» دیدگاه موجود در زمینه آموزش را دچار تحول ساخت. در این کتاب مفهوم بسط یافته تری از دانش پژوهی ارایه شده بود. تا قبل از انتشار این کتاب و به صورت سنتی «پژوهش» به مفهوم کشف دانش جدید تنها شکل شناخته شده دانش پژوهی تلقی می شد. در حالی که در قالب مفهوم ارایه شده توسط بویر، پژوهش که شناخته شده ترین نوع فعالیت های دانش پژوهی است تنها یکی از انواع آن به شمار می رود. آنچه تمامی انواع و اشکال دانش پژوهی را به یکدیگر پیوند می دهد این است که در تمامی آنها دانشمند با استفاده از توانمندی های ذهنی خود عرصه های دانش را به صورت خلاقانه، آگاهانه و منظم به پیش می برد و یا آن را دچار دگرگونی و تغییر می نماید. نماد فعالیت های دانش پژوهی به طور ویژه تولید محصولی است که به صورت گسترده در اختیار سایرین قرار داده می شود و مورد نقد و ارزیابی قرار می گیرد. چارچوب مفهومی جدید این امکان را فراهم می سازد تا به فعالیت های آموزشی نیز همانند سایر فعالیت های دانش پژوهی نگریسته شود.
بویر دانش پژوهی را در چهار حوزه مختلف معرفی کرد:
۱) دانش پژوهی در عرصه اکتشاف و یا در حقیقت همان «تحقیقات اصیل»،
۲) دانش پژوهی ادغام،
۳) دانش پژوهی کاربرد،
۴) دانش پژوهی آموزشی.
بویر معتقد بود دانشی که از طریق پژوهش های پایه به دست می آید و یا با ادغام کردن دانش به دست آمده در زمینه های مختلف کسب می شود، تنها زمانی سودمند واقع می شود که با روشی مؤثر و معنی دار قابل منتقل کردن به دیگران باشد. از همین رو لازم است اعضای هیات علمی بتوانند به نحو مؤثری دانش و تجربه خود را در اختیار فراگیران قرار دهند. وقتی سطح عملکرد عضو هیات علمی از حد تدریس عادی بالاتر می رود و در حوزه دانش پژوهی قرار می گیرد نه تنها به فراگیران کمک می کند، بلکه در سطح بالاتر به جامعه آموزش دهندگان نیز کمک می کند.
ارزیابی فعالیت های دانش پژوهی
در صورتی که بخواهیم مفهوم بسط یافته دانش پژوهی را در حیات آکادمیک مؤسسات آموزشی وارد کنیم، لازم است بتوانیم با معیارهای مشخصی اشکال مختلف آن را مورد ارزیابی قرار دهیم. معیارهایی که در ارزیابی تمام اشکال دانش پژوهی مورد استفاده قرار می گیرند عبارت اند از:
الف) دارا بودن اهداف مشخص: فرد دانش پژوه باید اهداف خود را از فعالیت های صورت گرفته به وضوح بیان کند.
ب) کسب آمادگی کافی: لازم است دانش پژوه از فعالیت های قبلی صورت گرفته در زمینه مورد نظر آگاه باشد و مهارت های لازم برای انجام فعالیت و نیز منابع مورد نیاز آن را از پیش فراهم کرده باشد.
ج) استفاده از روش مندی مناسب: دانش پژوه باید از روش مناسب برای انجام فعالیت بهره بگیرد و آنها را به صورت مؤثری به کار بندد. استفاده از روش مناسب سبب می شود بتوان به نتایج، یافته ها و محصولات آن اعتماد کرد.
د) نتایج قابل توجه: نتایج حاصل از یک پروژه باید به دانش در آن حوزه بیفزایند، باعث تحریک یادگیری شوند و یا مشکلی را در خارج از حوزه دانشگاه حل کنند.
هـ ) ارایه مؤثر: یک فعالیت دانش پژوهی هر قدر هم که برجسته و درخشان باشد در صورتی که به دیگران ارایه نشود، به اتمام نرسیده است. بدیهی است که نتایج حاصله باید به اطلاع دیگران رسانده شود تا آنان نیز بتوانند از آن سود ببرند.
و) بازبینی نقادانه: آخرین استاندارد فعالیت های دانش پژوهی دربرگیرنده تعمق و تفکر دانش پژوه در مورد فعالیت صورت گرفته و نیز استفاده از دیدگاه ها و نظرات دیگران در زمینه آن فعالیت است.
تحلیل وضعیت جاری
به دنبال بازنگری آیین نامه ارتقای اعضای هیات علمی در سال ۱۳۸۷ برای اولین بار مفهوم دانش پژوهی آموزشی وارد آیین نامه شد. بدون شک اضافه شدن این مفهوم می تواند کمک اساسی به تحول در عرصه آموزش پزشکی در دانشگاه ها نماید، ولی چالش های عمده ای نیز در این زمینه وجود دارد که به برخی از مهم ترین آنها اشاره می شود:
▪ با توجه به عدم آشنایی قریب به اتفاق اعضای هیات علمی با این مقوله، نیاز به اقدامات بسیار وسیع تری در زمینه آشنا شدن اعضای هیات علمی با این موضوع و روش های مستندسازی آن ضرورت دارد.
▪ در حال حاضر در اکثر موارد حمایت قابل ملاحظه ای از فعالیت های دانش پژوهی آموزشی در زمینه تامین منابع مالی صورت نمی گیرد.
▪ عرصه هایی که دانش پژوهان آموزشی بتوانند محصولات آموزشی خود را عرضه نمایند، محدود است.
در واقع ضعف در محورهای فوق موجب می شود تا در ادامه پیاده سازی مفهوم دانش پژوهی آموزشی در کشور یکی از این دو مسیر در پیش گرفته شود:
با کاهش دادن سطح مفهوم دانش پژوهی آموزشی، فعالیت هایی که ماهیتا دانش پژوهی آموزشی نیستند و در بهترین شرایط در مقوله آموزش برجسته یا آموزش مبتنی بر دانش طبقه بندی می شوند را به عنوان دانش پژوهی آموزشی بپذیریم.
با در نظر گرفتن جدی معیارهای ارزشیابی فعالیت های دانش پژوهی تنها آن دسته از فعالیت هایی را به عنوان دانش پژوهی آموزشی بپذیریم که واقعا در این طبقه بندی می گنجد که در آن صورت تعداد بسیار زیادی از افرادی که حایز سایر شرایط ارتقا می باشند، به دلیل شرطی بودن این بند از ارتقای مرتبه علمی باز می مانند.
هر چند موارد پیش گفت به عنوان چالش های بسیار جدی در این مسیر مطرح می باشند، اما عمدتا ماهیت اجرایی دارند. چالش اساسی و ذاتی که با شرطی شدن بند مربوط به دانش پژوهی آموزشی به وجود آمده این است که مبنای اصلی تعریف بسط یافته دانش پژوهی، پذیرش تنوع فعالیت های یک عضو هیات علمی در حیطه های مختلف آن می باشد. به این تعبیر یک عضو هیات علمی می تواند در یک یا چند محور از فعالیت های دانش پژوهی فعالیت کند و لازم نیست که در تمامی این ابعاد فعال باشد. باید به خاطر داشته باشیم که دانش پژوهی آموزشی با آموزش برجسته یا آموزش مبتنی بر دانش تفاوت دارد.
در این قالب تمامی اعضای هیات علمی باید برای ارتقای مرتبه علمی از آموزش برجسته برخوردار باشند اما در مورد دانش پژوهی آموزشی وضعیت به این گونه نیست و تاکید بر شرطی بودن آن برای ارتقا در چارچوب مفهوم کلی دانش پژوهی و به عنوان یکی از عرصه های آن توجیه پذیر است.
به نظر می رسد راه حل منطقی این مشکل انتقال دانش پژوهی آموزشی به ماده ۲ در کنار سایر ابعاد دانش پژوهی است به گونه ای که امتیازات شرطی از سرجمع موارد دانش پژوهی قابل اکتساب باشد که در این صورت انطباق بیشتری با اصل مفهوم بسط یافته دانش پژوهی وجود خواهد داشت.



نویسنده: دکتر محمد جلیلی
مدیر مرکز مطالعات و توسعه آموزش
علوم پزشکی دانشگاه تهران
هفته نامه سپید ( www.salamatiran.com )

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
آموزش سکس (آقای رائفی پور)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند