الاستوگرافی تشدید مغناطیسی | تعبیرستان
الاستوگرافی تشدید مغناطیسیپزشکی و بهداشتدانستنیها
×
بستن

الاستوگرافی تشدید مغناطیسی

خواص الاستیک بافت های نرم به بلوک های ملکولی سازنده ی آنها و تشکیلات ساختاری ماکروسکوپی و میکروسکوپی این بلوک ها بستگی دارد. تغییرات در بافت و آسیب های بافتی عموماً با تغییرات در میزان سفتی بافت همراه می باشند؛ بسیاری از سرطان ها مانند سرطان سینه به صورت نواحی بسیار سفت در بافت نرم ظاهر می شوند؛ اگر چه تومورهای خوش خیم نیز ممکن است سفت به نظر برسند ولی این تومورها به سفتی تومورهای سرطانی نمی باشند. با وجود تفاوت در میزان سفتی قسمت آسیب دیده ی بافت و بافت طبیعی احاطه کننده ی آن، سایز کوچک قسمت آسیب دیده ی بافت و یا موقعیت آن در بدن، در صورتی که نزدیک به سطح بدن قرار نگرفته باشد، تشخیص و ارزیابی آن را به کمک تکنیک لمس در بسیاری موارد سخت یا غیر ممکن می سازد.
تکنیک الاستوگرافی یک تکنیک جدید تصویربرداری با قابلیت تعیین مقادیر کمی از برخی خواص مکانیکی مانند خاصیت الاستیک بافت های بیولوژیک می باشد. این تکنیک که توسط Ophir و همکارانش در سال ۱۹۹۱ با هدف تعیین خوش خیم و بدخیم بودن ضایعات بافت سینه بدون نیاز به انجام عمل بافت برداری (biopsy) مطرح گردید، همانند تکنیک لمس بر این اصل استوار است که میزان بافت ممکن است مشخص کننده ی وجود تومور در بافت باشد.
تکنیک جدید تصویربرداری که الاستوگرافی تشدید مغناطیسی Magnetic Resonance Elastography (MRE) نامیده می شود، توسط Muthupillai و همکارانش در سال ۱۹۹۵ در کلینیک Mayo با هدف اندازه گیری غیر تهاجمی و غیر مخرب الاستیسیته ی بافت انسانی با استفاده از تکنیک تصویربرداری تشدید مغناطیسی Magnetic Resonance lmaging (MRI) مطرح گردید. تحقیقات و مطالعات انجام گرفته در طول یک دهه ی گذشته در زمینه ی این تکنیک بر توانایی وکارایی آن در تعیین مقادیر کمی از خواص مکانیکی ارگان ها، بافت ها، سلول ها و بیو مواد دلالت دارد.
تخمین الاستیسیته ی یک محیط در پروسه ی الاستوگرافی درسه مرحله صورت می گیرد:
۱) اعمال فشارمکانیکی ثابت (static) یا متناوب (cyclic) مشخص بر محیط.
۲) اندازه گیری میزان تغییر شکل ایجاد شده در محیط در پاسخ به فشار اعمال شده بر آن.
۳) محاسبه ضرایب الاستیک محیط از روی مقادیر به دست آمده از اندازه گیری میزان تغییر شکل آن.
در تکنیک الاستوگرافی تشدید مغناطیسی ازامواج صوتی عرضی هارمونیک با فرکانس کم (در محدوده ی فرکانسی بین (۱ kHz، ۱۰Hz-۱) به عنوان منبع فشار مکانیکی خارجی استفاده می شود. این امواج ارتعاشات خارجی دریک فرکانس مشخص را بر ماده اعمال می کنند. در اثر انتشار این امواج صوتی در بافت جابجایی های متناوب کوچکی (در حدود چند ده میکرون) در بافت ایجاد می شود. تصویربرداری تشدید مغناطیسی حساسیت لازم را نسبت به این حرکت ها در ابعاد میکرون دارا می باشد؛ درنتیجه امواج استرین صوتی ایجاد شده در نتیجه ی ارتعاشات به کمک تکنیک تصویربرداری تشدید مغناطیسی تصویر می گردند. از آنجا که به منظور ایجاد تغییر شکل در بافت از امواج مکانیکی استفاده میتشود، ضرایب الاستیک محلی و یا پارامترهای مرتبط که شاخصی از این خاصیت بافت می باشند مانند میزان سفتی بافت به طور مستقیم از روی طول موج محلی و بدون نیاز به تخمین توزیع استرس ثابت محلی محاسبه می گردند؛ برای نمونه پس از اندازه گیری طول موج از روی تصاویر، میزان سفتی بافت از رابطه ی ساده زیر محاسبه می شود:
m=p.f ۲. l۲
در این رابطه m پارامتری است که میزان سفتی بافت را نشان می دهد؛ P دانسیته ی بافت، f فرکانس امواج برشی اعمال شده بر بافت و l طول موج محلی امواج می باشند. در صورتی که هدف تعیین میزان سفتی بخشی از بافت بدن انسان باشد، مقدار چگالی آن ممکن است صفر، ۱ در نظرگرفته شود.
استفاده از این تکنیک به منظور بررسی نمونه های ارگان ها و بافت های الاستوگرام ها، تصاویر الاستوگرافی، را که خواص مکانیکی بافت های مغز، عضله، تیروئید، سینه، قلب، دیواره ی آئورت، ریه، طحال، لوزالمعده، کلیه، کبد، چشم، چربی و سایر بافت ها را نمایش می دهند، در اختیار محققان قرار داده است. بررسی نمونه های آسیب دیده از بافت های بدن قابلیت این تکنیک در تشخیص ضایعات بافتی در بافت هایی مانند کبد، سینه و پروستات را نشان می دهد. در ادامه برخی کاربردهای این تکنیک در تشخیص و ارزیابی بیماری ها را به طور اجمالی بررسی می نمائیم.
اولین کاربرد بالینی تکنیک الاستوگرافی تشدید مغناطیسی که در نتیجه ی تحقیقات انجام شده اطلاعات جامع در مورد آن وجود دارد، ارزیابی بیماری کبد می باشد. بیماری مزمن کبد یک بیماری خطرناک با شیوع جهانی است و فیبروز کبدی (تشکیل بافت لیفی در کبد) مهم ترین پیامد آن می باشد؛ در صورتی که این بیماری تشخیص داده نشده یا درمان نشود، به بیماری سیروزکبدی (التهاب یک عضو به خصوص درکبد) منتهی می شود که آسیبی جبران ناپذیر به کبد با تلفات بسیار می باشد. تکنیکی که هم اکنون به منظور تشخیص و تعیین میزان پیشرفت فیبروز کبدی استفاده می شود، بافت برداری سوزنی (needle biopsy) می باشد که تکنیکی تهاجمی و گران است و خطای نمونه برداری نیز بر نتایج آن اثر می گذارد. نتایج بررسی های بالینی بسیار نشان داده است که تکنیک الاستوگرافی تشدید مغناطیسی روشی دقیق در تشخیص فیبروز کبدی می باشد، در این کاربرد به طور معمول از امواج برشی که فرکانسی۹۰Hz - ۴۰Hz دارند، استفاده می شود. میزان سفتی کبد که متناسب با میزان پیشرفت فیبروز کبدی افزایش می یابد، در الاستوگرام به طور کمی نشان داده می شود. نتایج بررسی های تجربی در سال های اخیر نشان می دهد که این تکنیک حساسیت(sensitivity) ۹۸ درصد و اختصاصی بودن (specificity) ۹۹ درصد در تشخیص فیبروز کبدی دارد و ممکن است بیماران با فیبروز متوسط و شدید و بیماران با فیبروز خفیف را با حساسیت ۸۶ درصد و اختصاصی بودن ۸۵ درصد از یکدیگر تفکیک نماید. همچنین این نتایج بر امکان استفاده از تکنیک الاستوگرافی تشدید مغناطیسی در تعیین ویژگی های ضایعات موضعی کبد دلالت دارد. این نتایج نشان می دهند که توده های موضعی خوش خیم کبد مانند همانژیوم غاری، آدنوم کبدی و هیپرپلازی گرهی موضعی معمولاً مقادیر سفتی در حدود ۳kPa دارند که کمی بیشتر از مقدار سفتی بافت اصلی سالم کبد می باشد؛ در حالی که توده های موضعی بدخیم کبد مانند کارسینوم یاخته ی کبدی، متاستاز و کارسینوم مجرای صفراوی بسیار سفت تر از بافت اصلی کبد می باشند. این ویژگی امکان تفکیک ضایعات موضعی خوش خیم و بدخیم کبد را با دقت بالا فراهم می آورد.
نتایج تحقیقات روی مغز انسان نشان داده است که این تکنیک قابلیت تصویر کردن کمی خواص مکانیکی مواد خاکستری و سفید مغز را دارد و در نتیجه ممکن است به عنوان ابزار جدیدی در تعیین خواص، تشخیص و مدل نمودن مکانیکی تغییرات و آسیب های مغزی مانند ازدیاد غیرعادی مایع مغزی- نخاعی در مغز مورد استفاده قرار گیرد. همچنین در سال های اخیر محققان به بررسی کاربردهای این تکنیک در بررسی بافت های غیر طبیعی و ناهنجار در انسان مانند تومورهای مغزی و عضلات اسکلتی در بیماری های عضلانی پرداخته اند.
عضلات اسکلتی به طور مستقیم از عملکرد غده ی تیروئید تأثیرمی پذیرند. آتروفی و ضعف عضلانی علائمی هستند که به طور معمول در بیمارانی که در آنها عملکرد غده ی تیروئید به طور صحیح صورت نمی گیرد، دیده می شود. یکی از بیماری هایی که نتیجه ی پرکاری تیروئید می باشد، بیماری گریوز است که با ضعف عضلانی همراه می باشد؛ البته در صورتی که غده ی تیروئید عملکرد طبیعی خود را باز یابد، عضلات نیز به وضعیت طبیعی خود باز می گردند. نتایج تحقیقات نشان می دهد که عضلات بیماران دچار بیماری گریوز در هنگامی که یک نیروی مشخص برآنها اعمال می شود، بسیار سفت تر از عضلات افراد سالم می باشند و به علاوه میزان سفتی آنها نیز با افزایش اعمال نیرو با آهنگ بیشتری در مقایسه با عضلات افراد سالم افزایش می یابد.
نتایج تحقیقات اخیر نشان می دهند که از تکنیک الاستوگرافی تشدید مغناطیسی می توان به عنوان یک تکنیک غیر تهاجمی به منظور ارزیابی عملکرد وابسته به فشار قلب استفاده کرد. این عملکرد از روی تغییرات در برخی پارامترهای مکانیکی بطن چپ که به کمک این تکنیک قابل تعیین است، مورد ارزیابی قرار می گیرد. در نتیجه از این تکنیک می توان به منظور تست غیر تهاجمی عملکرد قلب انسان و تشخیص و بررسی اختلالات و ناهنجاری های قلب که سبب افزایش میزان سفتی بافت آن می شود مانند اختلالات دیاستولی استفاده کرد.
در مهندسی بافت از ساختارهایی شبیه به بدن موجودات زنده که با هدف تولید سلولی در آنها بن یاخته قرار داده می شود، به منظور ارزیابی نحوه ی التیام یافتن طبیعی جراحات و بیماری ها در بدن استفاده می شود. بسیار مهم است که میزان رشد و نحوه ی تکامل بافت هایی که به این روش تولید می شوند، مورد ارزیابی قرار گیرد تا از تکامل تدریجی صحیح این ساختارها اطمینان حاصل شود. به کمک تکنیک تصویربرداری تشدید مغناطیسی با رزولوشن بالا می توان این ساختارها را به صورت غیر تهاجمی تصویر نموده و با استفاده از تکنیک الاستوگرافی تشدید مغناطیسی تغییرات درونی در ویژگی های بیومکانیکی این ساختارها را ارزیابی نمود.
تحقیقات روی بیماران و داوطلبان نشان داده است که به کمک تکنیک الاستوگرافی تشدید مغناطیسی امکان تصویر نمودن آناتومی سینه و همچنین وجود تومورهای سرطانی در سینه وجود دارد؛ از این رو محققان بسیاری در سراسر جهان در حال ارزیابی قابلیت این تکنیک در تشخیص تومورهای سینه و تعیین ویژگی های آنها می باشند.
از زمان مطرح شدن این تکنیک توسط Muthupillai و همکارانش در سال ۱۹۹۵ تاکنون تحقیقات گسترده یی در سایرکشورها در این زمینه انجام شده است. نتایج این تحقیقات برکارایی منحصر به فرد این تکنیک در تشخیص غیر تهاجمی بسیاری از بیماری ها و آسیب های بافتی و اختلالات عملکرد اعضای مختلف بدن مانند مغز، عضله، تیروئید، سینه، قلب، رگ ها، ریه، طحال، لوزالمعده، کلیه، کبد، چشم و پروستات اشاره دارد و این تحقیقات همچنان ادامه دارد.



دکتر علی محلوجی فر
مریم مهدی زاده دستجردی
هفته نامه پزشکی امروز ( www.pezeshkyemrooz.ir )

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
دعوت به رابطه جنسی
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند