آدرنال؛ مافوق کلیه | تعبیرستان
آدرنال؛ مافوق کلیهپزشکی و بهداشتدانستنیها
×
بستن

آدرنال؛ مافوق کلیه

کلیه ها در بدن ما دو عضو کوچک هستند. روی هریک از این دو عضو اعضای کوچک تری قرار گرفته که ما به شدت به آنها نیاز داریم. نام این
آدرنال؛ مافوق کلیه دو عضو کوچک، غدد فوق کلیوی است. هر غده فوق کلیوی، کلی هورمون ریز و درشت در بدن ما ترشح می کند که در این شماره به آنها خواهیم پرداخت...
غدد فوق کلیوی، بافت هایی هستند که سلول های آنها برای ترشح موادی ویژه تخصص یافته اند. این غدد از جمله غدد داخلی بدن بوده و محل آنها در بالای هر کلیه و چسبیده به آنهاست. غدد فوق کلیوی از دو بخش قشری و مرکزی تشکیل شده که هر بخش را می توان یک غده کاملا مستقل دانست.
اثر بر سیستم عصبی
تغییرات میزان کورتیزول سبب تغییراتی در آستانه حس ها، حافظه، هوش و تمرکز مغزی می شود. این آثار در کمبود کورتیزول به صورت افسردگی، خمودگی و ندرتا روان پریشی و نیز تغییراتی در حس های شنوایی، چشایی و بویایی می گردد. این تغییرات احتمالا از طریق کاهش جریان خون مغزی و اثر بر هدایت جریان های عصبی و تحریک پذیری سلول های عصبی ایجاد می شوند.
آثار ضد التهابی
کورتیزول از طریق کاهش نفوذپذیری مویرگ ها از نشت پلاسما به داخل بافت ها جلوگیری کرده و سبب کاهش التهاب و التیام سریع تر زخم ها می گردد.
همچنین کورتیزول در متابولیسم مواد پروتئینی و چربی ها، در حفظ فشار خون طبیعی، مقاومت عضلات، افزایش اسید معده،، در تکامل رشد ریه در جنین، جذب آب و سدیم در کلیه ها، کاهش لنفوسیت های خون و در بعضی از حیوانات در شروع و ادامه زایمان نقش موثری ایفا می کند.
آثار مینرالوکورتیکوئیدی
اگرچه بعضی از استروئید های قشر آدرنال مانند کورتیکوسترون و کورتیزول دارای آثار مینرالوکورتیکوئیدی هستند ولی مهم ترین مینرالوکورتیکوئید در انسان آلدوسترون است که دارای این آثار است:
▪ کاهش دفع سدیم از ادرار
▪ افزایش دفع پتاسیم و یون هیدروژن در ادرار
▪ افزایش جذب آب در کلیه و جلوگیری از هدر رفتن آب بدن
آثار آندروژنی
در قشر غده آدرنال چند هورمون جنسی نر (آندروژن) و به مقدار کمتری هورمون های جنسی ماده (استروژن و پروژسترون) ساخته می شوند. آندروژن های قشر آدرنال در جنس نر به رشد اندام های جنسی در دوران کودکی کمک می کند.آندروژن های قشر آدرنال آثار خفیفی در زنان نه تنها قبل از بلوغ بلکه در سراسر زندگی دارند. قسمت زیادی از رشد موهای زیر بغل و زهار در زنان ناشی از عمل این هورمون هاست. در زنان اگر ترشح آندروژن های قشر آدرنال از حد طبیعی بیشتر شود، نشانه هایی از صفات ثانویه جنسی مردانه مانند بم شدن صدا، پرمویی، کاهش رشد پستان ها و بزرگ شدن کلیتوریس ظاهر می شود. که به این اختلال سندرم آدرنوژنیتال گویند.
بخش قشری
این بخش از سه لایه تشکیل شده است در هر لایه یک دسته هورمون ترشح می کند، اما از نظر شیمیایی تمام هورمون های بخش قشری جز گروهی از چربی ها هستند که به نام استروئید معروف اند. از جمله هورمون های این بخش، آلدسترون و کورتیزول است.
کورتیزول
هورمون دیگر بخش قشری، کورتیزول است که به ویژه از نظر کثرت فعالیت هایی که انجام می دهد، از هورمون های بسیار مهم بدن است. کورتیزول در موارد ترمیم زخم ها، رفع التهاب در بافت ها، تجزیه پروتئین ها و تبدیل آنها به قند، مقابله با شرایط ناگوار بدنی و محیطی مانند بیماری، عفونت میکروبی، شوک های عصبی و عاطفی، گرما و سرما دخالت دارند و به کمک بدن می آیند.
آلدوسترون
از جمله هورمون های بخش قشری آلدوسترون است که در تنظیم میزان سدیم خون دخالت می کند. از زمان قدیم می دانستند که اگر غده فوق کلیوی جانوری را بردارند، جانور پس از چند روز می میرد. اکنون روشن شده است که علت مرگ، دفع بیش از حد سدیم از کلیه است که در نتیجه فقدان آلدسترون صورت می گیرد. اگر به جانور فاقد غده آدرنال، مقدار زیادتری نمک خورانده شود، از مرگ آن جلوگیری می شود.
بخش مرکزی غدد فوق کلیوی
این بخش، هیچ ارتباطی به بخش قشری ندارد. در واقع، بخش مرکزی غده فوق کلیوی را می توان جزئی از دستگاه عصبی سمپاتیک دانست، زیرا این اعصاب به سلول های بخش مرکزی وارد شده اند و هر بار که تحریک دستگاه سمپاتیک رخ می دهد، این سلول ها تحریک می شوند و هورمون آدرنالین آزاد می کنند این هورمون به همراه گردش خون به رگ ها، ماهیچه ها، قلب و مغز می رسد و موجب تقویت و تشدید آثار اعصاب سمپاتیک می شود.
آدرنالین
به طور کلی آدرنالین همگام با تحریک اعصاب سمپاتیک ترشح می شود و موجب فراهم آوردن نوعی حالت آماده باش برای بدن است، تا شخص بتواند در مقابل اتفاقات نابهنگام یا فوق العاده، آمادگی قبلی داشته باشد (مانند موارد ستیز ، فرار یا ...). در چنین حالاتی ترشح آدرنالین موجب می شود که فعالیت قلب و فشار خون زیادتر شود و خون رسانی افزایش یابد. آدرنالین، موجب باز شدن رگ های عضلات شده و خونرسانی را به این اعضا که تحریک بدن را موجب می شود، افزایش می دهد. از سوی دیگر، عمل آدرنالین بر کبد باعث می شود که گلوکز خون بالا رود و انر ژی مورد نیاز برای ماهیچه ها و اعصاب تامین شود.
هیپوکورتیکوئیدی و هیپرکورتیکوئیدی
کمبود هورمون های قشر غده آدرنال (هیپوکورتیکوئیدی) باعث بیماری آدیسون و افزایش غیرطبیعی آنها موجب بیماری کوشینگ می شود. در بیماری آدیسون که در اثر تحلیل و کوچک شدن قشر آدرنال ایجاد می شود، حجم خون و فشار آن و بازده قلبی کاهش می یابد و ضعف و رخوت عمومی همراه با پیگمنتاسیون (ایجاد لکه های قهوه ای و سیاه) در نواحی نازک پوست به ویژه در مخاط لب ها و نوک پستان ها می شود. اگر بیمار درمان نشود در ظرف چند روز تا چند هفته به علت ضعف شدید و شوک گردش خونی می میرد.
در بیماری کوشینگ که از رشد بیش از حد قشر آدرنال (هیپرکورتیکوئیدی) به وجود می آید، بافت چربی در نواحی گردن و پشت افزایش می یابد ولی دست ها و پاها لاغر می شوند، ضعف عضلانی عارض می شود و پوست نازک و استخوان ها شکننده شده و افسردگی و اضطراب و اختلال در حافظه نیز ایجاد می شود. به علاوه در این بیماران صورت خیزدار و پف کرده و حاوی جوش های فراوان همراه با رشد زیاد مو در صورت مشاهده می شود.
تنظیم ترشح کورتیکوستروئیدها
ترشح کورتیزول و کورتیکوسترون و آندروژن های غده آدرنال به وسیله هورمون آدرنوکورتیکوتروپین که محرک قشر آدرنال است و از هیپوفیز قدامی ترشح می شود، تنظیم می گردد. ترشح ACTH نیز به نوبه خود توسط فاکتور آزادکننده کورتیکوتروپین تنظیم می شود.
درد و ناراحتی های عصبی و روانی با تاثیر بر هیپوتالاموس، ترشح هورمون تنظیم کننده را افزایش می دهند که در نتیجه آن به افزایش ترشح کورتیکوستروئیدها منجر می شود. ترشح هورمون های کورتیزول و فاکتور آزادکننده کورتیکوتروپین و ACTH در شبانه روز حالت نوسانی دارد، به طوری که در ساعات اولیه صبح زیاد و در هنگام غروب کم است.
گلوکوکورتیکوئیدها
به علت پخش گیرنده های کورتیزول در نقاط مختلف بدن، این هورمون، آثار فیزیولوژیک وسیعی را در همه جای بدن موجب می شود. مهم ترین اثر کورتیزول افزایش مقاومت بدن در مواقع استرس و تداوم حیات است.
هنگامی که گلوکز مورد احتیاج نباشد، کورتیزول باعث افزایش ذخیره گلیکوژن در کبد و به مقدار کمتر در عضلات و قلب می شود. ولی در شرایط بی غذایی موجب می شود که بافت های مهم بدن گلوکز کافی دریافت کنند، اگر فردی از خوردن غذا خودداری کند پس از مدتی ذخیره گلوکز تمام می شود، در صورتی که وجود گلوکز برای فعالیت مغز ضروری است. در چنین شرایطی کورتیزول از طرق مختلفی قند خون را افزایش می دهد.



دکتر هومن خلیقی
روزنامه سلامت ( www.salamat.ir )

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
فیلمهای سکسی (آقای رائفی پور)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند