دلایل بروز فشردگی خاک در فضای سبز و راه های کنترل آن | تعبیرستان
دلایل بروز فشردگی خاک در فضای سبز و راه های کنترل آنکشاورزی و باغداریکشاورزی و دامپروری و شیلاتعلم و فناوریدانستنیها
×
بستن

دلایل بروز فشردگی خاک در فضای سبز و راه های کنترل آن

فشردگی خاک زمانی اتفاق می افتد که نیروی خارجی تحمیلی به سطح خاک به حدی باشد که فضاهای خالی بین ذرات را کاهش دهد یا حذف کند. یکی از نشانه هی متداول فشردگی خاک بروز خشکی در لایه نزدیک سطح خاک بعد از غرقاب شدن، افزایش بیماری های ریشه پژمردگی شدید گیاه در ماه های گرم سال است (۶،۱ و ۹).
▪ دو نوع تخریب در ساختمان خاک وجود دارد که منجر به کاهش تهویه و نفوذپذیری می گردد:
۱) ساده سطحی در اثر ضربه قطره های باران و آب روی سطح ایجاد می شود.
۲) فشردگی خاک هنگامی روی می دهد که ذرات خاک بر اثر نیروی خارجی وارده از محل اصلی خود جابه جا شوند. در این حالت چگالی ظاهری افزایش می یابد.
در این مبحث به مورد دوم یعنی فشردگی خاک عمقی و راه های مبارزه با آن پرداخته ایم (۱)
در حالت فشردگی، حجم کل منافذ کم می شود. در چنین حالتی تعداد منفذهای کوچک افزایش یافته و تعداد منافذ بزرگ کاهش می یابد. این امر خود سیب سخت و نفوذناپذیر شدن خاک می گردد. فشردگی ممکن است سریع (زمین های بازی و اماکن صنعتی پرتردد) یا تدریجی (مراتع) رخ دهد. فشردگی خاک مانع از نفوذ آب، اکسیژن و رشد گیاه در خاک می شود. تأثیر فشردگی خاک بر گیاه تدریجی است و گاه ظهور آن چندین سال پیش از بروز فشردگی رخ می دهد (۱، ۲، ۵)
در مورد خیلی شدید به دلیل کاهش و گازهای خاک خصوصاً اکسیژن، حتی مانع از جذب موادغذائی می گردد (۵ و ۸).
موادغذائی به دو طریق فعال (با صرف انرژی) و غیرفعال (بدون صرف انرژی) جذب می شوند. انرژی لازم برای جذب فعال از طریق هضم کردن تولید می شود. لازمه هضم، تنفس است که فقط در حضور اکسیژن رخ می دهد، بنابراین در غیاب اکسیژن جذب فعال متوقف می شود. (۵)
تحقیقات نشان می دهد که در خاک های با فشردگی در حد ۸۰ درصد ریشه نمی تواند بیش از ۲۵ سانتی متر رشد کن. که از این میزان رشد نیز یک چهارم، فقط در ۱۰ سانتی متر بالائی خاک اتفاق می افتد. به علاوه در خاکی که ۵۰ درصد فشرده است (خاک غیرفشرده)، ۵۸ درصد ریشه ها به عمق پیش از ۲۵ سانتی متر نفوذ می کنند و در لایه های بالائی خاک تقریباً ریشه ای دیده نمی شود. (۳ و ۹)
رشد، کافی ریشه در خاک در ادامه سبب مشکلاتی از قبیل شکستن در اثر وزش باد، کانوپی های غیرتوسعه یافته و ترک خوردن آسفالت و پیاده روها به دلیل رشد سطحی ریشه می شود (۹).
برای ممانعت از عبور و مرور انسان و وسایل نقلیه در محل کاشت درخت بهتر است اطراف آن را حصارکشی نمود. در غیر این صورت می توان خاک منطقه ریشه را با چسب چوب مخلوط کرد (۵ و ۱۰).
روش های مبارزه با فشردگی
شخم یکی از روش هائی است که به ریشه ها کمک می کند در خاک فشرده نفوذ کنند. محدودیت این روش در آن است که باید ریشه های توسعه کمی داشته باشند تا حین شخم به آنها آسیب وارد نشود (۲).
مالچ پاشی روش ارزان و کاربردی است. می توان از کودهای دائمی یا چسب چوب برای این منظور استفاده نمود. مالچ رطوبت خاک را حفظ می کند و گرچه اثر آن دیر ظاهر می شود، روش بسیار مؤثری است (۴)
یک روش سنتی برای مبارزه با فشردگی خاک حفر گودال های ۱۵-۷ سانتی متری به عمق ۳۰-۲۰ سانتی متر و به فاصله ۵۰-۴۰ سانتی متر از یکدیگر است. می توان این گودال ها را با ترکیبات آلی و کودهای دامی پر کرد. البته به مرور زمان در اثر رشد ریشه این گودال ها پر می شوند. به علاوه این روش فقط بر مساحت کوچکی از خاک اثر می گذارد (۴).
در یک روش دیگر که به روش Structural Soil Miss) SSM) معروف است؛ در محیط سایه انداز درخت گودال های حفر می شود. برای پر کردن گودال های پای درخت از محیط کشتی استفاده می شود که از دو قسمت تشکیل شده است: قطعات ۲-۳ سانتی متری سنگ گوشه دار و خاک رسی لومی. در این مخلوط سنگ ها فشار ناشی از وزن و تردد را تحمل می کنند و خاکی که در حفره های بین سنگ ها است به نفوذ آب، هوا و ریشه کمک می کند.
یکی از روش های مبارزه با فشردگی خاک روش تیپ تون (Tipton Methad) است. این روش در حقیقت شامل ایجاد یک منطقه رشد کم عمق و عریض است. کارآئی این روش زمانی است که محدودیت هائی از قبیل وجود خیابان یا پیاده رو در اطرف درخت وجود نداشته باشد و تنها زیرسازی محل نامناسب باشد. در این روش یک محیط مناسب برای رشد فراهم می آوریم که اطراف آن خاک فشرده وجود دارد. دیواره گودال هائی که به این منظور حفر می شود باید ناصاف و نفوذناپذیر باشد. این مرز باعث می شود آب از خاک فشرده به خاکی گودال با آن پر شده نفوذ کند. نفوذ آب سیب توسعه افقی ریشه می شود. برای حصول نتایج بهتر خاکی برای پر کردن گودال به کار می رود باید از نظر خصوصیات فیزیکی چون قطر منافذ و بافت شبیه خاک اطراف بیش از آنکه فشرده شود، باشد (۹).
روش تزریق هوا با استفاده از دستگاه هائی که می توانند با فشار ۳۵۰-۱۰۰ پاسکال هوا را وارد خاک نمایند انجام می شود. این فشار هوا سبب می شود گاهی سطح خاک تا ۳۰ سانتی متر بالا بیاید. برای پر کردن این گودال ها می توان از موادی مثل پیت، استیروفوم یا سفال همراه با کود استفاده نمود. این روش نیز علاوه بر اینکه نمی تواند در سطوح وسیع مؤثر باشد بسیار گران است، بنابراین استفاده از آن در فضای سبز غیراقتصادی است، مگر در موارد خاص و درختی که به دلایلی حفظ آن به هر صورت ممکن، مدنظر است (۴).
روش دیگر تخلیه خاک با استفاده از دستگاه های مکنده و پر کردن گودال با خاک مناسب است. حسن این روش در این است که به ریشه آسیب نمی رسد ولی روش پرهزینه ای است.
از آنجا که در خاک های فشرده مشکل جذب آب دیده می شود، استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار از دو جهت مناسب است؛
اول اینکه در این روش خاک غرقاب نمی شود این امر موجب می شود که همان فضاهای کمی که برای تهویه موجود است با آب پر نشود.
دوم اینکه آب موردنیاز گیاه همیشه تأمین می شود و از این بابت به گیاه استرس وارد نمی شود (۷، ۴، ۸).
اگر در سطح خاک لایه آب گریز (مالچ پاشی با نفت یا ...) وجود دارد، باید از یک ماده آب دوست جایگزین استفاده نمود (۴).
بهبود آبیاری؛ اگر امکان تغییر سیستم آبیاری به سیستم قطره ای نیست در مورد روش سطحی و بارانی باید دور آبیاری را کوتاه نمود و در هر بار آبیاری عمق کمتری را خیس کرد. (افزایش دفعات آبیاری و کاهش مقدار آب) (۱)
افزودن گچ به خاک موجب کاهش درصد سدیم قابل تبادل: (ESP Exchangeable sodium percentage) گردیده به شوری خاک می افزاید و سبب افزایش سرعت نفوذ آب در خاک می شود(۱).
مصرف گوگرد از طریق حل کردن آهک سیب افزایش میزان کلسیم خاک می شود، افزایش کلسیم موجب کاهش نسبت جذب سدیم.
(SAR: Sodium absorption ratio) و در نتیجه کاهش ESP می گردد. به این طریق سرعت نفوذ افزایش می یابد. افزایش سرعت نفوذ حالت آب ایستائی را کاهش داده به تهویه بهتر خاک کمک می کند (۱).
فشردگی در اثر افزایش شیب زمین
در صورتی که بنا به دلایلی باید بر عمق خاک پای طوقه افزوده شود (تغییر شیب زمین در هنگام احداث ساختمان، پیاده رو و ....)، این امر سبب فشردگی خاک و کاهش تهویه می گردد. بری پیشگیری از این مسئله لازم است پیش از اضافه کردن خاک یک دستگاه تهویه ساده ایجاد کنید. برای این منظور ابتدا سطح خاک را پاکسازی کرده، سپس خاک ۱۵-۷ سانتی متر بالا را زیر و رو کنید. این امر به اختلاط خاک روئی با خاکی که در زیر قرار می گیرد کمک خواهد نمود.
سپس به خاک کود اضافه می نمائیم. به فاصله ۶۰-۳۰ سانتی متر از تنه یک دیواره محافظ ایجاد می کنیم. برای ایجاد سیستم تهویه از لوله های ۴اینچی پلاستیکی یا سرامیکی بهره می گیریم، به این ترتیب که ۶-۵ لوله را به صورت شعاعی از مرکز به سمت بیرون هدایت می کنیم. شیب لوله ها به سمت خارج تنه و طول آنها به اندازه شعاع سایه انداز درخت است. در انتهاء هر لوله یک لوله عمودی نصب می شود که در رأس به سطح خاک می رسد. این لوله ها آب اضافه را زهکش و از محیط ریشه دور می کنند.
روی لوله ها را به سنگ ریزه می پوشانند. روی سنگ ریزه ها یک لایه کاه یا هر چیز قابل نفوذ دیگری می ریزند تا مانع از شسته و ته نشین شدن خاک روئی گردد. نهایتاً روی این لایه را با خاک مرغوب پر می کنند. (۵)



شیرین قاضیان تفریشی
سید هدایت محسنی
فهرست منابع
۱) حق نیا، غ، ۱۳۷۴، دشواری های نفوذپذیری آب در خاک، انتشارات دانشگاه فردوسی، ۲۲۵ صفحه.
۲)http://aggiehortculture.tamu.edu/extension/ornamentals/protect/protect.htm/Reprodu
ced with permission.
۳) /http://fbo.uwe.ac.uk/public/geocal/ewk/compaction
۴) http://ground.mag.com/mag/grounds maintenance treating soil compaction
۵) http://hgic.clemson.edu
۶) /http://landscaping.about.com
۷) www.mac-isa.org/avoiding.htm
۸) http://queensu.ca/camplan/urbanforest/recom.html
۹) http://www.Aridzonetree.com
۱۰) http://www.treesaregood.com/treecare/isa-arbor.com-۲۰۰۱,۲۰۰۴ International Society of Arboriculture.
نشریه بین المللی فنی مهندسی ایران

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
مردانگی شهید ابراهیم هادی (حجت الاسلام عالی)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند