آب و آبیاری در گلخانه ها | تعبیرستان
آب و آبیاری در گلخانه هاکشاورزی و باغداریکشاورزی و دامپروری و شیلاتعلم و فناوریدانستنیها
×
بستن

آب و آبیاری در گلخانه ها

افزایش تولیدات کشاورزی به منظور خودکفا شدن در تأمین غذای مورد نیاز جمعیت کشورمان یکی از مهمترین اهداف توسعه اقتصادی کشور می باشد.
با توجه به محوریت بخش کشاورزی
آب و آبیاری در گلخانه ها در توسعه اقتصادی کشور، دستیابی به حداکثر تولید با صرف حداقل انرژی و منابع ملی برای استفاده بهینه از توانائی های آب و خاک امری اجتناب ناپذیر است. بررسی توانائی های ذکر شده حاکی از این است که با توجه به میزان آب در دسترس، محدودیت زمین وجود نداشته و با توسعه منابع آب موجود و یا صرفه جوئی در آب مصرفی، می توان سطح اراضی زیر کشت آبی و نهایتاً میزان تولیدات کشاورزی را افزایش داد. در این ارتباط تأمین نهاده های مورد نیاز و استفاده بهینه از آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
آب به عنوان یکی از نعمت های خدادادی و به عنوان یکی از اساسی ترین نهاده ها در بخش کشاورزی مهم ترین جایگاه را داشته و علاوه بر تلاش در جهت شناسائی پتانسیل های بهره برداری و استحصال منابع آبی جدید باید در حداکثر استفاده از منابع آب، هرگونه تمهیدات مناسب را به کار گرفت.
در این راستا احداث شبکه های آبیاری، پوشش انهار سنتی، استفاده از لوله و سایر راه حل های معمولی منجر به کاهش تلفات آب در سیستم انتقال و توزیع خواهد شد. ولی در خصوص میزان آب مصرفی در سطح مزرعه چاره ای جز مدرن کردن سیستم آبیاری و حتی الامکان کنترل آب گیاهان کشت شده در واحد زراعی نمی باشد.
در این راستا تجهیز و نوسازی محیط های کشت گیاهان اعم از مزارع و گلخانه ها و تلاش در راستای افزایش راندمان سیستم های آبیاری ثقلی از یک سو و استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار متناسب با شرایط موجود از سوی دیگر، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
در این ارتباط توسعه سیستم های آبیاری تحت فشار مورد توجه مسئولین قرار گرفته و امکانات و پتانسیل های مختلف کشور در جهت اولویت دادن به توسعه سیستم های مذکور به کار گرفته شده است. همچنین تلاش های کارشناسی گسترده ای در رابطه با ابعاد فنی، اقتصادی و اجتماعی امر صورت پذیرفته است.
سیستم های کشت گلخانه ای
با توجه به میزان سرمایه گذاری اولیه، اهداف موردنظر از احداث گلخانه و نوع محصول انواع سیستم های کشت گلخانه ای توسط متخصصین پیشنهاد، طراحی و اجراء می گردند که این سیستم ها از نظر نوع بستر کشت به دو گروه عمده کشت خاکی و کشت بدون خاک تقسیم می شوند.
در کشت خاکی، معمولی یا سنتی، از خاک به عنوان بستر گیاه و از سیستم های آبیاری ثقلی (کرتی و شیاری) یا تحت فشار (بارانی و قطره ای) برای برطرف کردن نیاز آبی گیاه استفاده می شود.
روش کشت بدون خاک نیز به دو گروه عمده هیدروپونیک و ایروپونیک تقسیم می شود.
در روش های هیدروپونیک از مواد مصنوعی (شن، قلوه سنگ، ورمیکولیت، پرلیت، خرده های پوست و میوه کاج، فرم های پلاستیکی) به عنوان بستر کشت و دربرگیرنده ریشه گیاهان استفاده می شود و محلول غذائی، مواد ضدعفونی کننده و گاهاً هورمون های گیاهی مورد نیاز توسط نازل های تعبیه شده روی لوله های توزیع در اختیار گیاه قرار می گیرد. در روش ایروپونیک نیز آب و محلول غذائی تحت فشار زیاد و به صورت پودر شده در محیط ریشه و برگ اسپری می شود.
با توجه به اینکه طراحی و اجراء سیستم های هیدروپونیک و ایروپونیک نیاز به نیروی متخصص و هزینه اولیه بالائی دارند. در ایران اکثر سرمایه گذاران و کشاورزان سیستم های کشت معمولی را ترجیح داده و با توجه به اینکه مساحت زیر کشت سنتی بسیار بیشتر از سیستم های بدون خاک بوده و میانگین راندمان کاربرد آب در این سیستم ها پائین است. همچنین با توجه به لزوم افزایش راندمان کاربرد آب در مزارع و گلخانه ها (با توجه به روند رو به رشد قیمت واحد آب آبیاری) معرفی سیستم های نوین آبیاری (در روش کشت خاکی) به کشاورزان و سرمایه گذاران این بخش امری ضروری می باشد.
آبیاری در کشت گلخانه ای معمولی
(خاک کشت)
در این روش کشت، با توجه به ارزش محصول، مشخصات فیزیولوژیکی گیاه، میزان سرمایه گذاری اولیه و نوع خاک، انواع سیستم های آبیاری و سطحی یا تحت فشار توصیه، طراحی و اجراء می گردند.
آبیاری سطحی (ثقلی)
سیستم های آبیاری سطحی عموماً به دلیل طراحی غیرکارشناسانه و مدیریت ضعیف، راندمان پائینی داشته و باعث اتلاف مقادیر قابل توجهی آب به شکل نفوذ یا رواناب می گردند. در عین حال شستشوی خاک از املاح مفید، افزایش رشد علف های هرز، ماندابی شدن خاک و بروز انواع عفونت ها، قارچ ها و انگل ها، همچنین پوسیدگی ساقه و ریشه گیاه از مضرات کاربرد غیراصولی سیستم های آبیاری سطحی می باشد. این سیستم ها در گلخانه ها به دو صورت آبیاری کرتی و نواری اجراء می گردند و در صورتی که نفوذپذیری خاک کم باشد و گیاه کاشته شده نیز تست به محیط اشباع از آب حساسیت شدید نداشته باشد، کارشناس آبیاری می تواند راندمان کاربرد آب را تا حد معقولی افزایش دهد که در این صورت اگر مقدار آب در دسترس برای آبیاری گلخانه کافی باشد با توجه به پائین بودن هزینه اولیه سیستم آبیاری سطحی، استفاده از این روش آبیاری قابل توجیه می باشد.
آبیاری تحت فشار
با توجه به محدودیت های سیستم های آبیاری سطحی از نظر نیل به راندمان مطلوب و همچنین مضراتی که از استفاده نادرست آنها متوجه گیاه می شود، انواع سیستم های آبیاری تحت فشار در گلخانه ها توسعه یافته اند که این سیستم ها با توجه به اهداف سرمایه گذار برای اجراء سیستم و راندمان موردنظر طراحی و اجراء می گردند. این سیستم ها در دو گروه بارانی و قطره ای معرفی می شوند.
آبیاری بارانی
سیستم های آبیاری بارانی در گلخانه هائی اجراء می شوند که هدف از آبیاری در آنها نه تنها تأمین نیاز آبی گیاه بلکه کاهش دمای محیط و یا افزایش درصد رطوبت گلخانه نیز می باشد.
سیستم های آبیاری بارانی با توجه به مساحت و ارتفاع کم گلخانه ها عموماً توسط لوله های روزنه دار که با فشار پائین کار می کنند و قطر پراکنش کمتری ایجاد می نمایند، اجراء می گردند.
افزایش راندمان کاربرد آب به بیش از ۷۵ درصد، امکان افزایش درصد رطوبت گلخانه و در نتیجه کاهش تبخیر و تعوق از سطوح گیاه (که این قابلیت در مورد پرورش گیاهان زینتی موجب افزایش طراوت گیاه می گردد) و امکان کاهش دمای گلخانه متناسب با نیاز حرارتی گیاه با توجه به دوره رویش آن از مزایای اجراء سیستم آبیاری بارانی در گلخانه ها می باشد.
البته از میان پارامترهائی که برای طراحی این سیستم مورد نیاز است، دقت در مورد کیفیت آب آبیاری از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد، چرا که با توجه به پاشش مستقیم آب به سطح سبزینه گیاه، در صورت بالا بودن ec با سایر عناصر محلول در آب، احتمال سوختگی و مسمومیت گیاه وجود خواهد داشت. همچنین عدم توانائی در کنترل علف های هرز و عدم امکان رفت وآمد در داخل گلخانه هنگام کارکرد سیستم از دیگر محدودیت ها و معایب این سیستم به شمار می روند.
آبیاری قطره ای
با توجه به محدودیت های سیستم آبیاری بارانی و قابلیت های سیستم آبیاری قطره ای، این سیستم با اقبال بیشتری از جانب سرمایه گذاران این بخش روبه رو است و اکنون در اکثر گلخانه های معمولی اجراء می گردد.
در این روش آب، کودهای شیمیائی و سایر مواد مورد نیاز گیاه به صورت محلول توسط قطره چکان های نصب شده روی لوله های جانبی در اختیار گیاه قرار می گیرد.
با دقت در طراحی و اجراء این سیستم می توان دقیقاً مقدار آب مورد نیاز گیاه را در اختیار آن قرار داده و راندمان کاربر آب را به بیش از ۹۰ درصد افزایش داد و نظر به اینکه قطره چکان ها در کنار بوته یا ساقه گیاه قرار می گیرند، امکان رشد و توسعه علف های هرز از بین می رود. همچنین با توجه به اینکه آبیاری با این روش مزاحمتی برای انجام سایر فعالیت ها در داخل گلخانه ایجاد نمی کند، طراح می تواند با افزایش ساعات آبیاری و کاهش قطر لوله ها و قدرت پمپ، هزینه اولیه سیستم را کاهش دهد. در این سیستم با توجه به درصد رطوبت بالای محیط ریشه می توان (برخلاف سیستم آبیاری بارانی) از آب لب شور نیز برای آبیاری گیاه استفاده کرد و در صورت کاشت گیاهان گران قیمت و احتمال انتقال و سرایت بیماری ها، قارچ ها و انگل ها از محیط خارج گلخانه و خطر صدمه دیدن محصولات با نصب سنسور یا برنامه ریزی کامپیوتری، سیستم را کاملاً اتوماتیک کرده و از رفت و آمد بی مورد به داخل گلخانه جلوگیری کرد.
نتیجه گیری و پیشنهادات
نظر به اینکه با برآورد دقیق نیاز آبی گیاه و تلفیق این اطلاعات با طراحی و محاسبات هیدرولیکی، نیل به راندمان مطلوب با حداقل سرمایه گذاری امکان پذیر است و با توجه به اینکه تنها کارشناسان آبیاری قادر هستند ارتباطی منطقی و صحیح بین پارامترهای گیاهی خاک و روابط فنی و هیدرولیکی برقرار کنند، مشاوره و راهنمائی جهت برنامه ریزی آبیاری، خالی از فایده نبوده و در بسیاری از موارد راهگشا خواد بود.
در پایان به همه اشخاصی که در زمینه تولید محصولات کشاورزی به صورت گلخانه ای فعالیت می کنند (جهت حفظ منابع ملی و افزایش منافع مالی خود در درازمدت) پیشنهاد می شود نسبت به تغییر سیستم های آبیاری سطحی به تحت فشار که تنها یکی از مزیت های آن امکان کاشت گیاه در دو تا سه برابر مساحت قبل از تغییر سیستم به آبیاری بارانی و یا قطره ای است، اقدام کنند.
امید است که با توسعه این سیستم ها، ارتقاء تکنولوژی گلخانه ای با کاهش مصرف آب و نهایتاً کاهش هزینه های تولید، بتوانیم در آینده ای نزدیک حضوری چشمگیر و موفق در عرصه بین المللی داشته باشیم.
حسن مهدی زاده - بهروز مصطفی زاده



ماهنامه سرزمین سبز

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
پیام کاربر میهمان:
ناشناس
14:53 - 97/10/19
با سلام - در مورد اجرای سیستم آبیاری گلخانه نشا ئ برنج سوالاتی داشتم ادامه پیام ...
 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
مگه خر تو خره (حجت الاسلام پناهیان)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند