کشاورزی صنعتی تا چه حد در عمل به ادعاهایش موفق بوده است؟ | تعبیرستان
کشاورزی صنعتی تا چه حد در عمل به ادعاهایش موفق بوده است؟کشاورزی و باغداریکشاورزی و دامپروری و شیلاتعلم و فناوریدانستنیها
×
بستن

کشاورزی صنعتی تا چه حد در عمل به ادعاهایش موفق بوده است؟

شارون آستیک
«اعطای تکه نانی برای سیر کردن انسانی گرسنه، کاری شایسته است، اما بهتر آن است که دیگر گرسنه ای نداشته باشیم تا صدقه ای به او بدهیم.»
کشاورزی صنعتی تا چه حد در عمل به ادعاهایش موفق بوده است؟
اس.تی آگوستین
همزمان با نگارش کتاب اخیرم پیرامون غذا، انرژی و آب و هوا، سؤالات زیادی ذهن مرا به خود مشغول کرده بود. اما پرسشی که از همه مهم تر بود، این است: «در سایه رویکرد جهانی به کشاورزی صنعتی و نهضت انقلاب سبز، ما به چه دستاوردهایی دست یافته ایم و چه آسیب هایی متحمل شده ایم؟»
اگرچه از دیرباز انتقادات زیادی علیه انقلاب سبز، وجود داشته، اما هنوز هم افراد بسیار زیادی چنین فرض می کنند که بدون اقدامات نورمن بورلاگ و سایر دانشمندان، که بذرهای هیبریدی، کودهای شیمیایی نیتروژنه و مسموم ساخته شده از سوخت های فسیلی را برای ما به ارمغان آوردند، ما نمی توانستیم مواد غذایی مورد نیاز دنیای خود را تأمین کنیم. اما من نسبت به درست بودن این ادعا تردید دارم و مدت ها نیز این موضوع، فکر مرا به خود مشغول کرده بود. به هرحال، مطمئناً در سایه انقلاب سبز، محصولات کشاورزی برداشت شده، با رشد زیادی رو به رو شده، اما این دستاوردها به چه بهایی به دست آمده اند؟
خب، بگذارید نگاهی به ابعاد این انقلاب سبز بیندازیم. همه ما می دانیم که عرضه مقادیر زیادی از کودهای شیمیایی و جایگزینی بذرهای سنتی با ارقام هیبریدی و سایر اقدامات کشاورزی صنعتی، باعث شد که ظرف سی و پنج سال، محصولات برداشت شده در بخش کشاورزی، با رشدی دویست و پنجاه درصدی رو به رو شود. هر چند نسبت به گذشته، ما پنجاه درصد انرژی فسیلی بیشتری در مقایسه با کشاورزی سنتی، مصرف می کنیم.
البته به نظر می رسد که این ارقام رضایت بخش باشند. اما همه این موفقیت ها، کوتاه مدت و ناپایدار هستند. مقدار سوخت های فسیلی مورد نیاز جهت حفظ سطح افزایش یافته محصولات کشاورزی به دست آمده با روش های انقلاب سبز و هماهنگی این رقم با رشد کنونی جمعیت دنیا، عدد بسیار بزرگی را تشکیل می دهد که مطمئناً در آینده نزدیک، غیر قابل دستیابی خواهد بود.
دیل آلن پفیفر در کتاب خود با عنوان «خوردن سوخت های فسیلی» می نویسد: «با توجه به از بین رفتن خاک، افزایش تقاضا جهت مدیریت و کنترل آفات، همراه با افزایش هزینه های مربوط به تأمین انرژی طرح های آبیاری، کشاورزی مدرن باید هزینه های مرتبط با تأمین انرژی خویش را برای حفظ سطح کنونی تولید تا حد زیادی افزایش دهد. به هر ترتیب، انقلاب سبز ورشکست شده است.» هر چند برای آنان که چنین تفکری ندارند، چنین آمارها و گزارش هایی، آموزنده و در عین حال نگران کننده خواهد بود. با رشد سه و یک دهم درصدی جمعیت دنیا در این سال ها، نگرانی های زیادی در مورد تأمین و توزیع غذای کافی برای ساکنان کره خاکی ما وجود دارد. چرا که در یک دهه اخیر، حجم کل مواد غذایی تولید شده و سرانه غذا، از روندی نزولی برخوردار بوده است. البته باز هم، غذای تولید شده می تواند همه مردم را سیر کند. اما با این نرخ لجام گسیخته رشد جمعیت و جریان تغییر اقلیم، به زودی روزی فرا خواهد رسید که مواد غذایی تولید شده، نتواند همه انسان ها را سیر کند. فراموش نکنیم، با عبور ما از نقطه اوج تولید نفت و گاز طبیعی و آغاز روند نزولی تولید این دو سوخت فسیلی، حجم کل مواد غذایی تولید شده، سال به سال کاهش بیشتری می یابد و این یک دورنمای هولناک برای همه بشریت خواهد بود.
اما هنوز هم حقایق بیشتری در مورد ارقام مربوط به انقلاب وجود دارد. چرا که سردمداران کشاورزی صنعتی در مورد موضوعی بسیار مهم یعنی حجم مواد غذایی ای که در دوره انقلاب سبز از بین رفته، صحبتی به میان نمی آورند. به اعداد نگاهی بیاندازید: دو و نیم برابر شدن حجم تولید مواد غذایی و در عین حال، ناامید کننده بودن بازار این محصولات. اما این پایان داستان نیست. چرا که انقلاب سبز، هزینه هایی نیز برای ما دارد. (البته منظور من هزینه های زیست محیطی اعلام شده از سوی دانشمندان علوم محیط زیست یعنی کاهش باروری خاک، نابودی زمین های کشاورزی، از بین رفتن منابع آب زیرزمینی و سرچشمه ها و غیره نیست.) مسأله مورد اشاره من این است که در گذشته، اکثر ما به کاشت و مصرف چنین محصولاتی می پرداختیم، اما پس از انقلاب سبز، این روند متوقف شده است. در سایه کشاورزی صنعتی، ما محصول بیشتری به دست می آوریم، اما فراموش نکنیم که دیگر بسیاری از منابع دیگر تأمین مواد غذایی از بین رفته است. به عنوان مثال، در میان افراد مصرف کننده برنج، آفت کش های مورد استفاده جهت تولید برنج های پرمحصول به ویژه در سال های دهه ۶۰ میلادی، مرگ ماهی های تأمین کننده بخش اعظم پروتئین مورد نیاز در رژیم غذایی آنان را به ارمغان آورد. این همان نکته ای است که خانم مارگارت ویسر در کتاب خود با عنوان «وابستگی به نان شب» به آن اشاره می کند. وی می نویسد: «تمرکز کنونی بر افزایش سطح تولید برنج، به کاهش کیفیت تغذیه انجامیده است.» این نکته در مورد سبزیجات کاشته شده در حاشیه مزارع برنج هم قابل تعمیم است. مثلاً کاشت و خوردن رقم هیبریدی «برنج طلایی» در میان خانواده های فقیر تایلندی، به دلیل فقدان ویتام، در دراز مدت با کوری و افت شدید بینایی همراه بوده است، چرا که این کشاورزان دیگر نمی توانند در کنار مزارع برنج خود به کاشت سبزیجات و گیاهان متنوع و مفید حاوی انواع ویتامین بپردازند.
این مطلب در ایالات متحده و سبد غذایی ما نیز تا حدود زیادی صادق است؛ چرا که با تولید بخش اعظم سویا و ذرت و گندم مصرفی ما در مزارع بزرگ تر و بزرگ تر، همراه با استفاده بیشتر از ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی، تولید بسیاری از گیاهان و سبزی ها و غلات کم مصرف تر که در حوزه کشاورزی صنعتی نیز مورد توجه نبوده اند، به فراموشی سپرده شده است. این محصولات از دیرباز بخشی از رژیم غذایی نیاکانمان را تشکیل می داده اند. مثلاً در سال های آغازین قرن بیستم، تقریباً همه خانواده های کشاورز آمریکایی، در بخشی از مزارع خود، سبزیجات و مواد غذایی مورد نیاز خود را تأمین می کردند. در آن سال ها، بیش از بیست درصد آمریکایی ها در مزارع خود زندگی می کردند و طبیعتاً حجم تولید مواد غذایی آنان، بسیار بالا بود. البته ممکن است از روی ناآگاهی اهمیت این مزارع را نادیده بگیریم، اما چنین دیدگاهی نادرست است. در سال های جنگ جهانی دوم، چهل درصد محصولات غذایی مورد نیاز ما از مزارع خانگی به دست می آمد. البته این رقم در انگلستان، بیش از آمریکا بوده است.
در اواخر دهه ۹۰ میلادی، مطالعه صورت گرفته از سوی مرکز تحقیقات &#۶۱۵۰۹;&#۶۱۵۱۶;&#۶۱۵۲۳; لوییزیانا نشان داد که در آن سال ها، سبزیجات تولید شده در خانه ها، به صورت میانگین از ارزشی سیصد و پنجاه دلاری برخوردار بوده است. مواد غذایی تولید شده در این باغچه ها و باغ های شهری، تا سال هایی نه چندان دور، بخش مهمی از رژیم غذایی شهروندان را تشکیل می داد. با شکل گیری انقلاب سبز و آغاز کشاورزی صنعتی، علاوه بر از بین رفتن مزارع کوچک خانگی و تجمیع این مزارع، پرداخت رایانه های خاص، خرید ارزان محصولات کشاورزی و تبدیل باغ شهرها و زمین های کشاروزی اطراف شهرها به مراکز عمومی و ورزشی و پارک (براساس سیاست های مدیران شهری)، ما با تغییرات گسترده ای رو به رو شده ایم.
بخش اعظم باغچه های خانگی مناطق روستایی، شهری و حومه ای، در سایه انقلاب سبز و ارزان شدن مصنوعی مواد غذایی در نیمه دوم قرن بیستم، عملاً از بین رفتند. این مزارع که در گذشته و تا چهار دهه پیش، چهل درصد مواد غذایی ما را تأمین می کردند، هم اینک تنها سه درصد نیازمندی های جوامع ما را تولید می کنند. در این شرایط، علاوه بر سبزیجات پرآب نظیر کاهو، تولید و مصرف مواد غذایی پرکالری ای نظیر سیب زمینی و سیب زمینی شیرین هم با پرسش های زیادی رو به رو شده است.
شعار گول زننده جهانی سازی (و یا همان طور که ایرل بوتز به صورت صریح می گوید) این است: «یا بزرگ باش و یا نابود شو.» بنابراین، با بزرگ تر شدن مزارع و تخصصی شدن کشاورزی، تمرکز اصلی بر کمیت مواد غذایی تولید شده بود. البته در سال های دهه ۴۰ میلادی، ما الگوی کشاورزی کاملاً متفاوتی داشتیم: مزارع کوچک کاشت ذرت و گندم، در کنار محصول اصلی خود، دارای طویله ای برای نگهداری و پرورش چند خوک (برای فروش) و یک گاو (برای تأمین شیر) بودند. فروش درختان افرا و شیره آنها و نگهداری از تعدادی مرغ و خروس نیز به درآمد خانواده کمک می کرد. به علاوه در آن سال ها، چند خانواده به صورت مشترک یک گاو را برای تأمین گوشت خود، کشتار می کردند. اما در مزارع صنعتی، تقریباً هیچ یک از این موارد وجود ندارد. بدین ترتیب، حامیان انقلاب کشاورزی، هیچ گاه اشاره ای به برهم خوردن تنوع گیاهی و جانوری و برداشت محصولات مختلف، نمی کنند. به علاوه، حجم تولید و مصرف آن محصولات کشاورزی خانگی، هیچ گاه در آمارهای رسمی بیان نمی شوند. در گذشته، یک کشاورز و به دنبال وی، فرزندش، محصولات مختلفی را در یک زمین می کاشتند و به فروش می رساندند. اما همه این مواد غذایی از جریان تولید کنار گذاشته شدند و ما از کالری های آنها محروم شدیم.
از سوی دیگر، فشار اقتصادی بر روی مزارع جهت تخصصی کردن تولید، عوارض و آسیب های خود را بر جای گذاشته است. جان دای گوسو در کتاب ارزشمند و پرمخاطب خود با عنوان «این زندگی ارگانیک »خاطرنشان می کند که در سال های دهه ۲۰ میلادی، ایالت مونتانا در تأمین هفتاد و پنج درصد مواد غذایی مورد نیازش به ویژه در بخش میره، خودکفا بود. اما هم اینک این منطقه دارای آب و هوای بسیار بدی است و به دلیل وجود آب اندک و ناکافی، کشاورزی درآن به ویژه برای صاحبان مزارع کوچک، بسیار سخت و طاقت فرساست. (البته اکثر آنان، هنوز هم برای آوارگی به شهرهایی نظیر واشنگتن و فلوریدا، اقناع نشده اند.) هیچ یک از ما نمی دانیم که چه مقدار کالری از دست داده ایم، اما بی تردید مقدار آن بسیار زیاد بوده است. و چنین پسرفتی هر چند به نام کارایی و تخصص گرایی صورت گرفته باشد، کم و بیش در سراسر دنیا قابل مشاهده است.
در ادامه باید من یک نکته کلیدی را برای خوانندگان تشریح کنم: تمایز میان محصول به دست آمده و خروجی. پیتر روزت در مقاله خود معتقد است که کشاورزی صنعتی، کارایی بیشتری در سنجش محصول به دست آمده دارد. مثلاً در دو مزرعه پنج و پنج هزار آکری، میانگین ذرت به دست آمده در هر هکتار، در مزرعه پنج هزار آکری بیشتر است. اما اگر شما خروجی کشاورزی یعنی مسایلی نظیر باروری خاک، کل غذای تولید شده و فیبر تولیدی را در مزارع کوچک چند محصولی در نظر بگیرید، در خواهید یافت که این مزارع کوچک، بهره وری بیشتری دارند و در مجموع، محصول بیشتری را تولید می کنند.
بی تردید، با بررسی و مقایسه اطلاعات و گزارش های منتشره، می توان دریافت که مزارع کوچک در مقایسه با مزارع بزرگ، به ازای هر واحد زمین، خروجی بیشتری دارند. در اقتصاد کشاورزی نیز سال هاست که یک اصل، مورد اتفاق نظر قرار دارد: «بین اندازه مزرعه و خروجی آن، رابطه ای معکوس داریم.» حتی اقتصاد دانان برجسته توسعه در بانک جهانی نیز به چنین موضوعی علاقمند شده و بسیاری از آنها به این حقیقت ایمان پیدا کرده اند که با تقسیم مجدد زمین بین کشاورزان کوچک، بهره وری نهایی بیشتری به دست خواهد آمد.
از سوی دیگر، تفاوت در خروجی نهایی، در مورد باغ ها، بسیار قابل توجه تر است. یک باغ نیم آکری، اغلب ده ها و یا صدها برابر بهره ورتر، در مقایسه با همان مقدار باغ ایجاد شده در کشاورزی صنعتی است. با نابودی باغچه های خانگی و باغ های کشاورزان کوچک در عصر کشاورزی صنعتی، ما کاهش شدیدی را در مقدار میوه برداشت شده شاهد بوده ایم. در یک آکر زمین، انقلاب سبز ممکن است میزان برنج و یا گندم تولید شده را چند برابر کرده باشد، اما با نگاهی به وجود طویله، کاشت محصولات جانبی و نگهداری از ماکیان در روش های کشاورزی سنتی، می توان دریافت که روش های گذشته در مقایسه با راهکارهای مبتنی بر استفاده از انواع کودهای شیمیایی و بذرهای اصلاح شده و هیبریدی، چندین برابر بهره وری بیشتری داشته اند. لذا آنچه را که ما در این چند دهه به دست آورده ایم، در بسیاری از موارد، یک ناکامی تمام عیار و نه پیروزی بوده است.
اهمیت این نکته در این است که ما رژیم غذایی متنوعی داریم. غلات نیز از نقش مهمی برخوردارند، اما نباید اهمیت تنوع در رژیم های غذایی را نادیده گرفت. در سال های اخیر، ما بسیاری از سبزیجات مفید و متنوع تأمین کننده غذا و روغن و افزودنی های غذایی را از دست داده و مجبور به استفاده از شربت ذرت و روغن سویا شده ایم. ما نمی توانیم جریان عرضه مواد غذایی را تنها با توجه به بخش غلات، مورد ارزیابی کلی قرار دهیم. چرا که اگر به مقایسه کالری های به دست آمده در دو روش بپردازیم، به نتیجه متفاوتی دست خواهیم یافت. (به ویژه محصولاتی پرکالری نظیر میوه ها و سبزیجات). همان طور که هوپ شاند می گوید: «در اهمیت غلاتی نظیر گندم و برنج و سویا و ذرت در اقتصاد جهانی، تردیدی وجود ندارد، اما تمرکز زیاد بر تعداد اندکی از مواد غذایی، باعث نادیده انگاری اهمیت تنوع گونه های گیاهی در زنجیره عرضه مواد غذایی دنیای ماست. برای اطمینان بیشتر نسبت به درست بودن این گفته، می توانید به محتویات غذاهای پخته شده امروزی توسط زنان و تنوع بسیار کم این وعده ها همراه با نابودی بسیاری از بازارهای محلی و وارداتی بودن بخش اعظم مواد غذایی مصرف شده، نگاه کنید.
در ایالات متحده، ظرف پنجاه سال اخیر، ما مازاد غلات برداشت شده زیادی داشته ایم (به ویژه ذرت). و همان طور که میشل پولان در اثر خود با عنوان «تناقض همه چیز خواری» می گوید، تولید صنعتی مواد غذایی، چالش های زیادی برای یافتن راه های جدید استفاده از ذرت اضافی پدید آورده است. همه غذاهای فرآوری شده، با ذرت اضافی، شیرین می شوند و یا پس از تغذیه دام با این ذرت ها، ما از گوشت دام ها استفاده می کنیم. چنین رویکردی چه نتایجی داشته است؟ گسترش پدید چاقی و فربهی، دیابت نوع دوم و بیماری های مختلف قلبی به دلیل مصرف زیاد گوشت، کاهش مصرف سبزیجات و رژیم های غذایی فرآوری شده. ما در این سال ها که همواره محصول نهایی برداشته شده رو به افزایش، به بهای کاهش خروجی نهایی داشته ایم، تنوع سبزیجات و میوه های مصرفی ما رو به نزول بوده است.
در یک نگاه گسترده، آنچه که در عمل اتفاق افتاده، از دست دادن سبزیجات و میوه های سالم و مغذی و جایگزینی آنان با چند گونه غله است که علاوه بر بروز آسیب های فراوان، ما تا این حد به آنها نیاز نداشته ایم.
من در هیچ گزارشی نتوانسته ام عدد قابل اتکایی را در مورد حجم مواد غذایی از دست رفته در سراسر دنیا و به دنبال آغاز انقلاب سبز به دست آورم. و البته ادعایی نیز در مورد دانستن این عدد ندارم. اما مطمئناً این رقم هنگفت، توانایی سیر کردن میلیون ها و شاید میلیاردها انسان را داشته باشد. ما باید در تحلیل های مربوط به هزینه های انقلاب سبز بر انسان ها، به این نکته توجه کنیم که ما حجم بسیار زیاد و نامعلومی از مواد غذایی امروز و فردای خود را از دست داده ایم و یا به عبارت دیگر، برای به دست آوردن غذایی بیش از نیاز امروز، آینده دنیای خود را به رهن گذاشته ایم.
آقای دیل پفیفر می گوید: اینک ما به نقطه ای رسیده ایم که آسیب های ناشی از انقلاب سبز و جهانی سازی، به معنای آن است که دیگر تولید مواد غذایی با روش های تکنولوژیک، کارایی ندارد. ما همواره مطالبی در مورد آخرین راهکارهای اصلاح ژنتیکی گیاهان می شنویم، ولی در عین حال، صرف نظر از مخاطرات مصرف چنین غذاهایی، هیچ یک از این بذرها و گونه ها، عملکردی مشابه آنچه که در مورد آنها تبلیغ می شود، نداشته اند. هزینه کشاورزی صنعتی برای نسل فردای این کره خاکی، در بخش غذاهایی که دیگر قادر به مصرف آن نیستند نیز قابل توجه و در عین حال ناگفته باقی مانده است. با کاهش توانایی خاک در حفظ آب به دلیل نابودی آن و تغییر اقلیم، بسیاری از زمین های زراعی به بیابان تبدیل شده اند. همچنین با از بین رفتن مواد مغذی خاک و افزایش لجام گسیخته مصرف کودهای شیمیایی نیترات ساخته شده از گاز طبیعی، بسیاری از کشاورزان دریافته اند که هزینه کاشت مواد غذایی مورد نیازشان، در محیط زیستی تخریب شده و در معرض نابودی، غیرقابل پذیرش و کمرشکن است.
چنین شرایطی به این معنا خواهد بود که دیگر بار، کشاورزی پایدار، محلی و متنوع در جوامع ما، احیا خواهد شد. به عنوان مثال، هلنا نوربرگ هوگ، تد مریفیلد و استفان گورلیک در کتاب خود با عنوان «اقتصاد غذا را به خانه بیاوریم» خاطر نشان می کنند که در چندین گزارش بانک جهانی و سازمان غذا و خواربار سازمان ملل متحد (فائو)، یادآوری شده که تا نیمه دهه نود میلادی، دو میلیارد انسان (و یا سی و پنج درصد جمعیت کنونی دنیا)، غذای خود را با استفاده از کشاورزی سنتی و استفاده ناچیز از سوخت های فسیلی تأمین می کردند. البته اکثر این زمین ها در حاشیه بوده است. چرا که در اکثر کشورهای جنوب، زمین های حاصل خیز، عمدتاً به تولید محصولات غیر غذایی و یا لوکس اختصاص یافته است. مثلاً در مناطق ساحلی هند، بخش زیادی از زمین های کاشت برنج به مزارع تولید میگوی صادراتی تبدیل شده اند، در آفریقا و آمریکای لاتین، مزارع چند محصولی به مزارع قهوه تبدیل گشته و در آسیا و آمریکای لاتین، کشاورزان به جای تولید محصولات غذایی، به کاشت گل های زینتی مشغولند. در بسیاری دیگر از نقاط دنیا نیز مزارع بسیار بزرگی برای سیر کردن ولع سیری ناپذیر ما به پوشیدن لباس هایی ارزان تر، به زیر کشت پنبه رفته اند. اگرچه تبدیل مجدد این مزارع به زمین های کشاورزی غیرممکن نیست، اما بسیار مشکل است. و همه این موضوعات، باید حداقل علامت های سؤالی را در اذهان آنانی که معتقدند، دقیقاً می دانند که ظرفیت های زمین چقدر است، به وجود آورد.
خانم واندانا شیوا در یکی از کتاب هایش، آثار انقلاب سبز بر کشورهای جهان سوم را توضیح می دهد باید به خاطر بیاوریم که در کنار کمبود مواد غذایی در جهان سوم، ما غربی ها نیز با آسیب های زیادی در سلامت خود و کیفیت مواد غذایی مصرفی، رو به رو شده ایم.
وی می گوید: «کشاورزی صنعتی، غذایی بیشتری را تولید نکرده است. این نوع کشاورزی، با نابودی منابع متعدد مواد غذایی و سرقت ویژگی های گونه های مختلف، در صدد تولید مقادیر بیشتری از کالاهایی ویژه به بازار است. هرچند در این فرآیند، مقادیر زیادی از سوخت های فسیلی، آب و مواد شیمیایی سمی نیز مصرف می شود.
اغلب گفته می شود که انقلاب سبز، به صورتی معجزه آسا، از بروز قحطی در دنیای امروز جلوگیری کرده، اما با توجه به از بین رفتن بسیاری از محصولات غذایی، عملاً کل ستاده، کمتر از قبل شده است. نابودی ریز ارگانیسم های زنده خاک، بخش دیگری از حقایق ناگفته این معجزه مدرن می باشد. من معتقدم که این محصولات اضافی، با سرقت مواد غذایی از حیوانات مزرعه و ارگانیسم های خاک به دست آمده است. و این شیوه ناپایدار، به بروز قحطی ها و گرسنگی های بی سابقه ای در کشورهای فقیر انجامیده که در تاریخ بشریت همتایی ندارد. البته غربی ها باید مسئولیت سرقت غذایی مردم کشورهای جنوب را بپذیرند. در سال های اخیر، افزایش حجم تولید مواد غذایی، با توسعه گرسنگی و فقر و سوء تغذیه در میان مردم کشورهای درحال توسعه، ارتباطی مستقیم داشته است.»
همان طور که در بخش های بالا هم متذکر شدم، من نمی دانم که انقلاب سبز، غذای کمتر و یا بیشتری را برای ما به ارمغان آورده است. اما این موضوع کاملاً روشن است که وعده های بنیان گذاران کشاورزی سبز در مورد افزایش محصول، دروغی بیش نبوده است.
به علاوه، ما بسیاری از مواد غذایی مغذی و ارزشمند و مفید و متنوع خود را از دست داده ایم. لذا من معتقدم، ما نه تنها نیازی به انقلاب سبز نداریم، بلکه باید هر چه زودتر از دست آن خلاص شویم.



منبع:ماهنامه سیاحت غرب ،شماره ۶۹
مترجم:محسن داوری

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
بیست بار زنا با محرم
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند