سیاست های تولید محصول سالم | تعبیرستان
سیاست های تولید محصول سالمکشاورزی و دامپروری و شیلاتعلم و فناوریدانستنیها
×
بستن

سیاست های تولید محصول سالم

واژگان
▪ سیستم:
مجموعه ای ست که در آن تمام اجزای تشکیل دهنده ی آن با هم در ارتباط هستند و به صورت یکپارچه عمل می کنند و اجزاء به صورت مجزا ومنفک از هم نیستند.
▪ سیستم کشاورزی:
منظور از سیستم کشاورزی اجزای تشکیل دهنده آن اعم از خاک، گیاه، میکروارگانیسم ها، انسان، حشرات و... با هم در ارتباط نزدیکی هستند که به صورت یکپارچه با هم عمل می کنند و هیچ یک از این اجزاء را نباید به صورت مجزا درنظر گرفت که برخلاف کشاورزی مدرن و صنعتی درکشاورزی اکولوژیک کشاورزی به عنوان یک سیستم درنظرگرفته می شود.
▪ فناوری های بوم سازگار:
فناوری هایی که با محیط زیست سازگار بوده و استفاده از روش ها و عملیاتی که بر خلاف جهت محیط نباشند، برای بارور و حاصلخیز کردن خاک کشاورزی از کودهای بیولوژیک (کودهای زیستی) که منشا زیستی و طبیعی دارند استفاه می کنیم بنابراین بوم سازگار بوده و تکنولوژیی است که با محیط و کشت بوم هم خوانی دارد، این درحالی ست که کاربرد کود شیمیایی برای حاصلخیز کردن خاک بوم سازگار نیست چراکه از مواد غیرطبیعی و برون مزرعه ای استفاده می شود و با کشت بوم و مزرعه هم خوانی ندارد.
▪ اکولوژی:
اکولوژی از دو واژه ی (Okios) به معنای مسکن، بستر زیست، خانه یا محل زندگی و (Logos) به معنای شناخت، علم یا دانش تشکیل شده و معنای رایج آن عبارتست از، مطالعه ی موجودات زنده در بستر زیست شان. به عبارت دیگر اکولوژی عبارت است از، علم بررسی روابط متقابل موجودات زنده با یکدیگر و با محیط اطراف شان، که معادل فارسی واژه ی بوم شناسی، محیط شناسی و کد شناسی است.
▪ اکوسیستم:
از دو واژه ی اکولوژیکی(Ecological) و سیستم(system) تشکیل شده است و به مجموعه ی موجودات زنده و محیط اطراف آن ها، اکوسیستم گفته می شود.
▪ آشیان اکولوژیکی یا نیچ اکولوژیکی:
محدوده ی اطراف موجود زنده که فعالیت های حیاتی خود را انجام داده و نیازهایش را تامین می کند؛ از سویی در نظرگرفتن نقش موجود در آن محدوده را نیچ اکولوژیکی گویند، برای نمونه نیچ اکولوژیکی تمساح، برکه و قسمتی از خشکی اطراف آن است.
▪ اکوسیستم کشاورزی:
از نظر اکولوژیکی، کشاورزی نوعی همزیستی میان انسان، گیاه، میکروارگانیسم ها و حیوانات است.
▪ کشاورزی پایدار:
نوعی ازسیستم کشاورزی که در آن با به کارگیری حداقل نهاده ها وعوامل مصنوعی و شیمیائی خارجی، بتوان عملکرد مطلوبی بدست آورد؛ به شیوه ای که حداقل تاثیر سوء بر محیط زیست گذاشته شود، کشاورزی پایدار در دراز مدت کیفیت محیط و منابع طبیعی را ارتقاء می دهد.
▪ کشاورزی اکولوژیک:
شاخه ای از کشاورزی پایدار که در کاربرد مفاهیم و اصول اکولوژی برای طراحی و مدیریت اکوسیستم های زراعی را شامل می شود، در کشاورزی اکولوژیک به جای استفاده ی زیاد از نهاده های خارجی، به مدیریت و کنترل اکوسیستم مزرعه بیشتر توجه می شود؛ که با نام های کشاورزی بوم شناختی و اگرو اکولوژی نیز بیان می شود.
▪ کشاورزی ارگانیک(کشاورزی زیستی):
شاخه ای از کشاورزی پایدار که در آن کاربرد مواد شیمیایی مصنوعی ممنوع است و تمام مراحل تولید، فرآوری و بازاریابی محصولات این سیستم کشاورزی دارای استاندارد های خاصی می باشد که توسط یک موسسه ی گواهی کننده، نظارت می شود و محصول تولیدی از سیستم کشاورزی ارگانیک دارای برچسب ارگانیک یا زیستی است.
در کشاورزی ارگانیک تاکید بیشتری به استفاده از نهاده های درون مزرعه ای و طبیعی همانند کود سبز، کود دامی، بقایای گیاهی، تناوب زراعی، کشت مخلوط و... دارد و محصول سالم با کیفیت مطلوب و طبیعی را اختیار مصرف کنندگان قرار می دهد.
تاریخچه ی اگرواکولوژی
دو شاخه ی علمی (بوم شناسی و زراعت) که اگرواکولوژی از آن منشاء گرفته است، در طی قرن بیستم رابطه ی نه چندان پیچیده ای با یکدیگر داشتند؛ بوم شناسی به مطالعه ی نظام های طبیعی مربوط می شود، این درحالی ست که زراعت کاربرد روش های علمی برای عملیات کشاورزی را مورد بحث قرار می دهد.
اولین برخورد مثبت میان بوم شناسی و زراعت در اواخر دهه ی ۱۹۲۰ با توسعه ی زمین اکولوژی محصولات زراعی صورت گرفت.
متخصصان اکولوژی محصولات زراعی با مکان رویش گیاه و شرایط اکولوژیکی که این محصولات در آن بیشتر رشد می کنند ارتباط دارند، در دهه ی ۱۹۳۰ متخصصان اکولوژی محصولات زراعی، اصطلاح اکولوژی کشاورزی را به عنوان اکولوژی کاربردی کشاورزی به کار بردند، اما پس از آن چون اکولوژی، علمی تجربی و مربوط به سیستم های طبیعی بود، اکولوژیست ها جنبه های کاربردی اکولوژی را به متخصصان زراعت واگذار کردند و توجه خود را بیشتر به محیط طبیعی معطوف کردند.
پس از جنگ جهانی دوم به علت رشد مکانیزاسیون و استفاده زیادتر از مواد شیمیائی، فاصله میان اکولوژی و زراعت بیشتر شد و محققان به زمینه های مشترک آنها توجه کمتری مبذول داشتند.
در اواخر دهه ی ۱۹۵۰، با تکامل مفهوم اکوسیستم علاقمندی در ارتباط با اکولوژی محصولات زراعی بیشتر شد و برای اولین بار مفهوم اکوسیستم چارچوب همه جانبه ای برای کشاورزی تجربی فراهم کرد.
در دهه های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ توجه به کاربرد اکولوژی در کشاورزی به تدریج با گسترش پژوهش هایی بر اکولوژی جمعیت ها و جوامع توسعه یافته و رهیافت سیستمی و افزایش آگاهی از مسائل زیست محیطی قوت گرفت و اولین بار در سال ۱۹۷۴ در اولین کنگره ی بین المللی اکولوژی، یک گروه کاری گزارشی تحت عنوان تجزیه و تحلیل اکوسیستم های کشاورزی ارائه کرد.
در دهه ی ۱۹۷۰ تعداد بیشتری از اکولوژیست ها به کشاورزی به عنوان یک سیستم می نگرند و جمع بیشتری از متخصصان زراعت به اهمیت و ارزش دیدگاه های اکولوژیکی پی بردند و در نتیجه پایه های اکولوژی کشاورزی شکل گرفت.
از آغاز دهه ی۱۹۸۰ اکولوژی کشاورزی به عنوان یک روش شناخته شده و چارچوبی نظری برای مطالعه ی اکوسیستم های کشاورزی در کمک به توسعه ی دیدگاه پایداری در کشاورزی سهیم شد و امروزه اکولوژی کشاورزی هم چنان سهم قابل توجهی در این زمینه داراست.
در بسیاری از منابع به اکولوژی کشاورزی تنها از ابعاد بیولوژیک نگاه نمی شود، بلکه به جنبه های اقتصادی و اجتماعی نیز توجه خاصی می شود؛ جنبه های اخلاقی و احساس مسوولیت در ارتباط با محیط زیست و استفاده از منابع موارد دیگری ست که در چارچوب اکولوژی کشاروزی مورد توجه قرار می گیرد.
فناوری های بوم سازگار و نقش دانش بومی در توسعه ی اکوسیستم های کشاورزی و چگونگی استفاده از آنها در طراحی نظام های پایدار کشاورزی نیز از دیگر مفاهیم مطرح در کشاورزی اکولوژیک است.
ارتقای مقیاس رد رابطه با پژوهش های مربوط به کشاورزی از سطح کرت های آزمایشی (واحدهای آزمایشی) به مزارع کشاورزان و نقش مشارکت آنها در این فرآیند از موارد مهم در اکولوژی کشاورزی است.
بنابراین کشاورزی اکولوژیک، علمی همه جانبه، کلی نگر، جامع و میان رشته ای ست و در این مورد جنبه های گوناگونی از علوم متفاوت (بیولوژی تا اقتصاد و علوم اجتماعی) را در بردارد.
این رشته امروزه در دانشگاه های گوناگون جهان تدریس می شود و دارای مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا است؛ با توجه به آن که این اگرواکولوژی میان رشته ای است در بسیاری از دانشگاه ها، دانشکده های کشاورزی و در برخی موارد در دانشکده های محیط زیست (دانشگاه کالیفرنیا در سانتاکروز) تدریس می شود.
در ایران مفهوم بوم شناسی کشاورزی در قالب کشاورزی پایدار، ۱۵ سال پیش در اولین کنگره ی علوم زراعی ایران در مشهد ارائه و پس از آن کتاب های زیادی در این زمینه از منابع خارجی ترجمه شد و امروزه تعداد قابل توجهی کتاب تحت عناوین کشاورزی پایدار، کشاورزی اکولوژیک، اگرو اکولوژی، کشاورزی ارگانیک و نظیر آنها در دسترس است.
گرچه در ایران این رشته از سابقه ی چندانی برخوردار نیست اما خوشبختانه دامنه ی توجه به آن در حال گسترش است و دو دانشگاه شهید بهشتی و فردوسی مشهد در مقطع کارشناسی ارشد پذیرش دانشجو دارد.
ضرورت نگرش به کشاورزی اکولوژیک
وقوع دو جنگ جهانی در قرن بیستم منجر به تولید مواد شیمیایی همانند کود و آفت کش شد؛ سادگی تولید و دسترسی فراوان به نیتروژن و هم چنین افزایش تولید اسیدها و تولید نسبتاً ارزان سوپر فسفات های غنی از نتایج جنگ جهانی دوم است، تجهیزات و ماشین هایی که به منظور مصارف نظامی استفاده می شد با تغییراتی تبدیل به تجهیزات تولید حشره کش های آلی فسفات دار شد که د.د.ت و تو. فور. دی از جمله شناخته ترین این آفت کش ها بودند.
توسعه ی ماشین های کشاورزی و ادوات آن در مقیاس کلان و سودمند اقتصادی، با آزاد شدن سطح قابل توجه از زمین هایی صورت گرفت که پیش از آن برای تغذیه دام هایی اختصاص داشت که در فعالیت های مزرعه شرکت داشتند که این موضوع منجر به گسترش بی رویه کشاورزی تک کشتی شد، زیرا نمی توان از ماشین های بزرگ با هزینه های در مزارعی که محصولات متنوعی در آنها کشت می شود استفاده کرد و تمام این تکنولوژی ها در راستای توسعه ی سیستم تک کشتی به کارگرفته شدند.
بخش عمده ای از تولید نیز وابسته به گسترش سامانه های آبیاری بود که به شکل بی رویه از منابع آب برای افزایش تولید استفاده می کرد، افزایش چشمگیر تولید غذا همراه با افزایش هزینه بود و در این راستا برخی از مشکلات به تدریج آشکار شد؛ استفاده از ماشین آلات در مقیاس وسیع و زمین های بزرگ به همراه حذف پرچین ها و علفزارهای تامین کننده علوفه دام های کارگر باعث تشدید قابل ملاحظه فرسایش آبی و بادی شد.
فاجعه ی طوفان گرد وغبار در دهه ی ۱۹۳۰ را که ناشی از خشکسالی شدید ناشی از خاک ورزی های فشرده و شدید زمین های حاشیه ای و حذف پوشش چمنی و درختان به وقوع پیوست؛ سامانه های تک کشتی عموماً ثبات کمتری دارند، زیرا کشت یک محصول، آسیب پذیری نظام را در برابر نوسانات بازار افزایش می دهد، از سویی از دیگر مشکلات نظام های فشرده می توان به استفاده ی مفرط از مواد شیمیائی اشاره کرد که این امر، ماهیت نظام های موجود را مورد تردید قرار می دهد. یکی از مهمترین چالش های این نظام ها، زیان بار بودن استفاده از این مواد شیمیایی برای انسان، دیگر موجودات و محیط زیست است.
خانم راشل کارسون در کتاب خود «بهار خاموش» (۱۹۶۲)، با طرح این ادعا که استفاده ی بی رویه از مواد شیمیایی کشاورزی برای حیات کره ی زمین زیان بار است توجه اذهان عمومی را به این مسئله جلب کرد، ایشان به بررسی اثر د.د.ت بر جمعیت پرندگان پرداخت و پیش بینی کرد که در صورت تداوم کاربرد د.د.ت نسل برخی از پرندگان منقرض خواهد شد، نکته ای که از این مطلب درک می شود این است که اگر این مواد شیمیائی چنین زیان بارند که به انقراض چند گونه پرنده منجر می شوند، پس با سلامتی انسان چه خواهند کرد؟!
کاربرد موادشیمیائی با انتقادهای خاص خود همراه و دامنه ی اعتراض آن گسترده تر و شدیدتر از سایر مسائل بود؛ هر چند محصولاتی که با این موادشیمیایی تغذیه می شوند اگر هم سمی نباشند از کیفیت غذای پائین تری نسبت به محصولات طبیعی برخوردارند.
در راستای چنین مشکلات گسترده ی حاصل از مصرف مواد شیمیایی تلاش های بین المللی برای کاهش اثرات آنها اوج گرفت و از سویی تغییرات گسترده ای در قانون گذاری ها طی دو مقطع ۱۹۷۲ و ۱۹۷۵ به وقوع پیوست که براساس آن کنگره ی ایالات متحد، لایحه ی سال ۱۹۴۷ که به تصویب لایحه ی فدرال حشره کش، قارچ کش و جونده کش منجر شده بود را به طور کامل بازنگری کرد و همین بازنگری به تاسیس آژانس حفظ محیط زیست منجر شد؛ با فعالیت های وسیع طی سال های گذشته آفت کش های فوق العاده سمی مانند ترکیبات آرسنیک و جیوه به طور کامل از بازار خارج و یا استفاده از آنها محدود شد.
بیشتر مشکلات ناشی از کودهای شیمیایی برای محیط زیست نیز به آبشویی آنها به ویژه کودهای نیتروژن و آلوده کردن منابع آب زیر زمینی مربوط می شود؛ بنابراین در اکثر کشورها ضرورت ایجاد سیستم کشاورزی پایدار به عنوان جایگزینی برای کاهش مشکلات سیستم رایج کشاورزی مطرح شد که خوشبختانه در دهه های اخیر توجه بسیاری از سیاستگذاران بخش کشاورزی را نیز به خود معطوف کرده است.
کشاورزی پایدار یک سیستم کشاورزی جامع است که چندین نظام کشاورزی را زیر پوشش خود قرار می دهد و از زیر شاخه های آن می توان به کشاورزی ارگانیک و کشاورزی اکولوژیک اشاره کرد که متاسفانه جایگاه چندانی در کشورما ندارند.



تدوین:
مهندس حامد منصوری ـ دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهشکده ی علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی ـ خبرنگار مهندسی کشاورزی- اکولوژی خبرگزاری دانشجویان ایران
خبرگزاری ایسنا ( www.isna.ir )

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
علت کج شدن آلت آقایان (دکتر کرمی)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند