معضلی به نام پر خوابی | تعبیرستان
معضلی به نام پر خوابیاختلالات خوابخوابدانستنیها
×
بستن

معضلی به نام پر خوابی

امروزه ثابت شده است که زندگى بشر بدون خواب و تجدید قوا غیر ممکن است و اشخاص و حیواناتى را که چند روز بى‏خواب نگاه داشته ‏اند مشاعر خویش را از دست داده و بعضى مرده ‏اند. خواب در موجودات زنده از قبیل انسان، حیوان، حشرات و حتى نباتات عمومیت دارد. پدیده خواب یک پیش آمد تصادفى نیست بلکه یکى از آثار قدرت و تدبیر خداى جهان آفرین است؛ خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «و از نشانه‌های او (خدا) خواب شما در شب و روز است.»[1]

پرخوابی از منظر سنت
پرخوابی در روایات معصومین به شدت نکوهیده شده است که به مواردی از آنها اشاره می شود:

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نگرانی خویش را از این خصلت چنین بیان می‌فرمایند: «بر امت خویش بیشتر از هر چیز از شکم پرستی و پرخوابی و بیکارگی و بی‌ایمانی بیمناکم.»[2]
و در روایتی امام علی(علیه السلام) می‌فرمایند: «چه تصمیم های روز را که خواب درهم شکند.»[3] به این معنی که خواب، انسان را از دستیابی به تصمیم‌های بزرگی که در زندگی برای پیشرفت و سعادت خود می‌کشد محروم کرده و او را در وادی حیرانی و محرومیت رها می‌کند.

گر تو مرد عاشقى رو شرم دار             
خواب را با دیده‏ى عاشق چه کار

در روایات دینی از خواب به عنوان مستی نیز یاد شده است: امیرمومنان می‌فرماید: «مستی چهار چیز است: مستی شراب، مستی مال، مستی خواب و مستی پادشاهی»[4]
در روایتی نیز امام صادق(علیه السلام) پرخوابی را یکی از عوامل عصیان و معصیت الهی شمرده اند: «اولین معصیت‌هایی که نسبت به خدا انجام شد به شش چیز بود: به محبت دنیا و محبت ریاست و محبت طعام و محبت زنان و محبت خواب و محبت راحت.»[5]

عوامل موثر در پرخوابی
1ـ غفلت از روز جزا: که با نگرشی نادرست از زندگی، فقط به خوشی‌های این دنیا بسنده کرده و بی‌عاری و بی‌قیدی و تنبلی را سرلوحه زندگانی خویش کرده‌اند و حال آنکه باید بدانند:

کاروان رفت و تو در خواب و بیابان در پیش      
وه که بس بی‌خبر از غلغل چندین جرسی[6]

2ـ پریشان حالی و درماندگی: کسانی که در گردونه زندگی کم آورده‌اند و راه برون رفت از آن را نمی‌دانند برای فراموش کردن آن مشکلات، معمولاً به خواب پناه می‌برند تا هر چند برای مدتی از آنها خلاصی یابند. غافل از اینکه چنین راهکاری فقط مُسَکن بوده و علاج کار نیست و همچون کبکی هستند که سر خود را زیر برف کرده است.

3ـ پرخوری: امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: «خواب بسیار، از خوردن آب بسیار ناشى مى‏شود،( چرا که با خوردن زیاد آب، بلغم و رطوبات در مزاج انسان بیشتر می شود که موجب خواب می‌گردد)  و خوردن آب بسیار، از خوردن غذاى بسیار ناشی می‌شود.»[7]

وقتی شکم از غذا پر می‌شود فکر کار نمی‌کند و خواب آلودگی مسلط می‌شود؛ دل و مغز، میدان خیالات و اوهام می‌گردد. کسانی که به پرخوری و اختلاط زائده مبتلا هستند وهم و خیال بیشتر بر آنها استیلا یافته خوابهای وحشتناک می‌بینند.[8]

4ـ فساد مزاج و افزایش اخلاط چهارگانه[9]: که سیستم بدن را به هم می‌زنند و موجب خواب آلودگی شخص می‌گردند.

5ـ رفیق خوشخواب: مصاحبت باعث تأثیر اخلاق و رفتار افراد در دوستان و همنشینان آنان می‌شود.

6ـ منظم نبودن زمان خواب و بیداری: وقتی کسی شب دیر می‌خوابد در روز برای جبران آن نیاز به خواب زیاد دارد؛ زیرا برای جبران یک ساعت بی‌خوابی شب، نیاز به چندین ساعت خواب روزانه هست.

آثار سوء پرخوابی از منظر پزشکی
خواب باید به حد اعتدال باشد اما اگر از حد بگذرد مخصوصاً خواب در روز[10]  و به ویژه در زمستان و برای کسی که به آن عادت نداشته باشد موجب بروز امراض رطوبی و افزایش نزولات (منظور از نزولات به عقیده قدما رطوبت‌هایی است که از قسمتهای بالای بدن به پایین کشیده شده باعث بروز عوارضی در بدن می‌شود)، بزرگی طحال،  بدبویی دهان، کمی قوت بدن (چون مزاج خواب، سرد و تر است و در اثر زیادی خواب، رطوبت و تری بر مزاج چیره می‌شود که به دنبالش سستی قوای نفسانی و بدن را در پی دارد.[11])، کمی اشتها به غذا و کندی ذهن و از بین رفتن شادابی رخسار می‌شود.

البته ناگفته نماند که بیداری زیاد نیز سبب از بین رفتن رطوبات بدن و موجب خشکی بدن گشته، مانع گوارش و موجب فساد و برهم خوردن مزاج است و اگر بسیار ادامه یابد به جنون و دیوانگی می‌انجامد.[12]

آثار پرخوابی در روایات
برای پرخوابی آثار و نتایج ناگواری بیان شده است که به تعدادی از آنها اشاره می‌شود:

1ـ فقر در قیامت: از حضرت رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نقل شده است : «از خواب بسیار برحذر باشید؛ زیرا خواب زیاد آدمی را در قیامت فقیر می‌کند.»[13]

2ـ منفور درگاه الهی: پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمودند: «خوردن بدون گرسنگی و خواب بدون خستگی و خنده بدون تعجب، نزد خدا به سختی منفور است.»[14]

3ـ جلب ضرر و زیان: امیرالمومنین(علیه السلام) می‌فرماید: «خوردن و خواب بسیار، جان را تباه و زیان را جلب نماید.»[15]  

4ـ ضایع کردن عمر: از آنجا که دنیا مزرعه آخرت است و آنچه را در این عالم بکاریم ثمره و نتیجه‌اش را در آن عالم خواهیم یافت با افزایش خواب، عمر -این سرمایه گرانقدر- را از کف داده و دست خالی گام در آن وادی می‌نهیم. امام علی(علیه السلام) می‌فرماید: «وای بر آن که به خواب رفته، که چه اندازه زیانکار است؛ هم عمرش کوتاه و هم مزدش کم است.»[16]

5ـ محروم شدن از نماز شب: با افزایش خواب، افراد از نماز شب که در آیات و روایات با عظمت از آن یاد شده و آثار و نتایج شگفت انگیزی برای آن بیان داشته‌اند محروم خواهد بود.

6ـ قساوت قلب: پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: غذایتان را با یاد خدا و نماز ذوب (هضم) کنید و پس از آن نخوابید که دلهایتان سخت شده قساوت پیدا می‌کنند.[17]

7ـ ایجاد روحیه نخوت و کسلی در جامعه: روحیات و خصلتهای بشری در مواجهه با همدیگر منتقل شده، تأثیر خود را برجای می‌گذارد.

علاج پرخوابی
برای علاج این مشکل باید از دو طریق وارد عمل شد تا نتیجه مورد نظر را به دست آورد: اولی علاج علمی و دیگری علاج عملی.

علاج علمی آن است که در آثار شوم و عواقب ناگوار پرخوابی با دیده‌ایی عمیق بنگرد و مراتب والایی را که می‌تواند در نتیجه مقدار خواب مناسب(نه پرخوابی) به دست آورد سرلوحه آرزوها و اهداف خویش قرار دهد و با تمام توان به سوی دستیابی به آنها گام بردارد.

علاج عملی چنین است که در عوامل این خصلت دقیق شده با درخواست توفیق از درگاه باریتعالی بر ضد آنها عمل کند؛ زیرا با رفتن علل و اسباب آن، خود این رذیله هم برطرف خواهد شد؛ به این خاطر سعی در ذکر و فکر روز قیامت و حساب و کتاب آن دیار کند و نیک بیاندیشد که « از کجا آمده‌ام، آمدنم بهر چه بود، به کجا می‌روم آخر ننمایی وطنم»

اگر دچار مشکلاتی هستند که آنها را به خود مشغول کرده و از حل آنها عاجزند با اندیشمندان مرتبط با آن امور مشورت کرده و هر چه سریعتر در حل آن بکوشند.

برای علاج پرخوری که از عمده دلایل پرخوابی است ابتدا بایستی در منافع کم خوری و مضرات زیاده خوری تأمل کرده، آنگاه مردانه وارد عمل شود و برای از بین بردن بلغم و رطوبات که بیشتر از خوردن آب زیاد گریبانگیر شخص می‌شود باید از کم خوری شروع کند و بداند که خوردن نان خشک و مویز (نوعی کشمش) ـ البته نه در حدی که خود آن تشنگی بیاورد ـ و همچنین مسواک زدن، بلغم بدن را کاهش می‌دهد[18] و برای علاج فساد مزاج و تنظیم کردن اخلاط چهارگانه‌اش باید به افراد زبده و کارشناس رجوع کند تا از این بلا رهایی یابد.

خواب و خورت زمرتبه‏ى خویش دور کرد
آنگه رسى به عشق که بى‏خواب و خور شوى‏[19]

پی نوشت ها :
[1] ـ روم :23
[2] ـ پاینده،ابوالقاسم؛ نهج الفصاحة،انتشارات جاویدان،چاپ دوم،1376ش،ح109
[3] ـ همان،ص812،ح10145
[4] ـ مجلسی،محمدباقر؛حلیة المتقین،تصحیح عبدالرزاق اعلمی،انتشارات باقرالعلوم(علیه السلام)، چاپ اول،1378، ص222
[5] ـ همان،ص222
[6] ـ حافظ؛آینه جام(دیوان حافظ همراه یادداشتهای شهید مهری)،انتشارات صدرا،چاپ اول،372ش،ص319،غزل455
[7] ـ گیلانى‏،عبد الرزاق؛ شرح مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقة، تصحیح رضا مرندى، انتشارات پیام حق‏، چاپ : اول‏،1377 ش،ص288
[8] ـ خلیلی، محمدعلی؛ترجمه نصیر الدین امیر صادقی تهرانی،طب الصادق(علیه السلام)،انتشارات عطائی،چاپ دوازدهم،1370ش،ص142
[9] ـ تفلیسی،ابوالفضل حبیش بن ابراهیم؛تعبیر خواب،انتشارات مرسل،چاپ سوم،1385ش،ص25؛ اخلاط چهارگانه «خون» و «صفرا» و« بلغم» و «سودا»
[10] ـ به غیر از خواب قیلوله که کمی قبل از اذان ظهر و یا بعد از وقت نماز ظهر تا وقت نماز عصر است.
[11] ـ تفلیسی،ابوالفضل حبیش بن ابراهیم؛تعبیر خواب،انتشارات مرسل،چاپ سوم،1385ش،ص25
[12] ـ چغمینی، محمود بن محمد بن عمر میر؛قانونچه در طب، ترجمه دکتر محمد تقی، نشر دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی
 ایران، چاپ دوم، 1383ش ـ تهران،صص 76ـ 79
[13] ـ قمی،شیخ عباس؛سفینة البحار و مدینة الحکم و الاثار،موسسه نشر آستان قدس رضوی،چاپ اول،1416ق،ج4،ص592،واژه«نوم»
[14] ـ پاینده،ابوالقاسم؛ نهج الفصاحة،انتشارات جاویدان،چاپ دوم،1376ش،ص604،ح2119
[15] ـ عبد الواحد آمدی؛غررالحکم و دررالکلم،ترجمه محمد علی انصاری،تصحیح مهدی انصاری قمی،نشر موسسه انتشاراتی امام عصر(علیه السلام)،چاپ دوم،1384ش ،ص580،ح7034
[16] ـ همان،ص855،ح10657
[17] ـ محمدی ری شهری،محمد؛دانشنامه احادیث پزشکی،ترجمه دکتر حسین صابری،نشر سازمان چاپ و نشر دارالحدیث،چاپ هفتم،1386ش،ج2،ص104
[18] ـ مدرس افغانی؛جامع المقدمات،انتشارات هجرت،ج2،کتاب آداب المتعلمین،فصل چهارم ،ص53
[19] ـ شجاعی، محمد؛مقالات،ج2،ص177


منبع: سایت اخلاق امامیه
تاریخ ارسال: 1395/04/20


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
تاثیر نگاه حرام بر دل (استاد دارستانی)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند