Pra یا ارزشیابی مشاركتی روستایی ( آئیژ عزمی ) | تعبیرستان
Pra یا ارزشیابی مشاركتی روستایی ( آئیژ عزمی )کشاورزی و دامپروری و شیلاتعلم و فناوریدانستنیها
×
بستن

Pra یا ارزشیابی مشاركتی روستایی ( آئیژ عزمی )

هر گونه كار ترویجی و هر گونه نیاز سنجی برای اجرای یك پروژه روستایی نیاز به شناخت از مسایل و گرد آوری اطلاعات دارد . در كار ترویج جهت كسب
Pra یا ارزشیابی مشاركتی روستایی ( آئیژ عزمی ) این اطلاعات و ارزشیابی در مورد پروژه ها از روش های مختلفی استفاده می شود . در گذشته این شناخت و یادگیری از سطح روستا به كمك روش های پیمایشی صورت می گرفت. محقق پرسشنامه ای را در سطح روستا تهیه می كرد و با جمع آوری اطلاعات آن به جمع آوری اطلاعات از روستا می پرداخت.
اما چمبرز با مطرح كردن ۵ سوگیری نسبت به این روش موضع گیری كرده و با مخاطب قرار دادن این گونه محققان از آنها به عنوان جهانگردان روستایی نام می برد . این سوگیری ها عبارتند از :
۱- سوگیری حرفه ای : محققان به خاطر نوع آموزش های حرفه ای كه در شهرها دیده اند قادر به دیدن مشكلات روستاییان نیستند .
سوگیری شخصی:به دلایل شخصی مثل درآمد بالا در شهرها یا احساس ناخوشایندی از دیدن وضع محرومان تمایلی به دیدن فقرا ندارند .
۲- سوگیری دسترسی و تماس : كه بیشتر با افرادی محققان در تماسند كه در كنار جاده ها بوده دسترسی به آنها بهتر بوده و عمدتا ثروتمند ترند .
۳- سوگیری فصل خشك : كه بازدید ها از روستاییان در فصولی است كه برای آب و هوا خوب بوده و روستاییان كمترین مشكل را دارند .
۴- سوگیری آماری : كه شامل دو بخش است :
• كمتر گرایش به ارزیابی كامل و تجزیه و تحلیل دقیق وجود دارد محدود تحلیل های صورت گرفته هم مرتبط با بودجه در اختیار گذارده شده آن هم در صورت تخصیص كامل بودجه است . :
• به دلایلی نظیر بعد مسافت مثلا برای بیماری ها تا درمانگاه روستاییان كمتر به درمانگاه مراجعه كرده و لذا آمارها در این زمینه كمتر با واقعیت یكی است . :
• سوگیری پروژه ای: كه متخصصان از پروژههای گزینش شده كه عمدتا موفق بوده اند دیدار می كنند ]۲[ :
در دهه ۷۰ میلادی به توجه به مشكلات فوق در روش های متعارف تحقیقات توسعه روستایی ، روش RRAمطرح می گردد . RRAیا به عبارتی ارزیابی سریع روستایی مطالعه ای است كه توسط چند گروه تخصصی حداقل ۴روز و حداكثرسه هفته با كمك روش های مصاحبه ، مشاهده منظم ، عكس و ضبط در شرایط محلی مناطق روستایی انجام و تشخیص داده می شود . ]۴[در سال ۱۹۸۸ بحث مشاركت در پروژه های روستایی جایگاه ویژه ای می یابد و به همین دلیل در اوایل دهه ۹۰ PRAكه دارای وجهه مشاركتی بیشتری نسبت به RRAاست مطرح می شود . ]۱[
PRAیا به عبارتی ارزشیابی مشاركتی روستایی تكنیكی است كه برای جمع آوری اطلاعات بر مبنای اطلاعات جامعه و نیازهایشان برای استفاده در برنامه های توسعه جامعه و سواد آموزی به كار می رود . تكنیك ها شامل استفاده از نقشه ها ، جداول زمان بندی ، ماتریس ها و نمودارهایی است كه از منابع محلی استفاده می كنند . (۸)
مفاهیم اصلی PRAعبارتند از :
۱- توانمند سازی:دانش قدرت است . دانش از فرایند ها و نتایج تحقیقات بر می خیزد و باید در اختیار مردم محلی قرار گیرد . پس انحصار اطلاعات كه برای برنامه ریزی و تصمیم سازی ضروری است باید شكسته شود . اطمینان در مردم ملی ایجاد شده و و بتوانند تجدید قوا كنند .
۲- تغییر جهت :فرایند PRA محققان را به آموزشگر و شنونده تغییر می دهد ، جهت را به تفكر و مقدورات محلی تغییر می دهد . محققان باید روش جدیدی را یاد بگیرند . محققان باید از نگرش متكبرانه ای كه روستاییان را احمق می داند دور شوند .
۳- محلی كردن: استفاده وسیع از امكانات محلی مشاركت فعال ، تشویق روستاییان در سهیم شدن در ارزیابی ها
۴- احساس لذت و شادمانی از ارزشیابی:PRA باید جذاب بوده و تاكید در این رهیافت بر فرایند و نه سرعت است .
۵- جامعیت : افزایش حساسیت بواسطه توجه به فرایند ، شامل گروه های حاشیه ای و روستاییان پیشرو ، زنان ، بچه ها ، پیران ، بینویان]۵[
اصول PRA
▪مشاركت: مردم محلی در فعالیت های PRA به عنوان ابزاری برای گسترش رهیافت مشاركتی در توسعه مهم هستند .
▪كار جمعی:تا این اندازه مهم است كه اعتبار داده های PRA وابسته به تقابل غیر رسمی افراد ذینفع است . بهتر است كه از تیمی متشكل از مردم محلی با اطلاع از وضعیت منطقه ، سنت ها و ساختارهای اجتماعی وهمین طور افراد بومی و غیر بومی با یك تركیب تكمیلی از افراد با اطلاعات تجربی استفاده شود . یك تیمی متعادل با تنوعی از مسایل اجتماعی –اقتصادی ، فرهنگی ، جنسیتی و مسایل عمومی .
▪انعطاف پذیری:PRAطرح و چهارچوب كلی برای یك فرد حرفه ای ارایه نمی دهد . تركیب تكنیك ها كه برای توسعه مفیدند باید بوسیله اندازه و مهارت تیم PRA زمان و منابع قابل دسترس و موضوع و محل كار تعیین می شود .
▪اجتناب از بهینه: در رابطه با زمان و پول كارا بوده داشتن اطلاعات كافی برای ارائه تصمیمات و پیشنهادات ضروری است . ]۶[به عبارتی سعی می شود به جای جمع آوری اطلاعات فراوان و گاهاٌ بی ارتباط با موضوع كه می تواند پرهزینه باشد حداقل اطلاعاتی كه ضروری است جمع شود و در هزینه صرفه جویی شود .
روش های PRA
▪نقشه :شاید بهترین رهیافت برای آغاز عملیات ارزشیابی باشد كه شامل تسهیلات اجتماعی ، ساختار خانوادگی و شخصی دارایی ها و بدهی ها باشد . نقشه را می توان مثلا روی زمین ترسیم كرد .
▪مدل ها: اگر به نقشه ترسیم شده مثلا نقشه ای كه روی زمین است سنگ و چوب و چیز های این چنینی اضافه كنیم آن را مدل می گویند .
▪ایجاد سیاهه اجتماعی: نحوه ایجاد آن و خود آن اهمیت دارد . شاید یكی از روش های تهیه آن از طریق پرسش های نیمه باز باشد . در این روش مجموعه ای از اطلاعات افراد را تهیه می كنیم . در روش پرسشنامه نیمه باز سوالات از پیش ثابت نبوده و هر سوال و جواب می تواند تداعی كننده سوال بعدی باشد .
▪جلسات بحث گروهی : گروه ها باید شامل افرادی باشند كه حاضر به بیان عقاید خود بوده و در عین حال برای كارایی بهتر مناسب است كه حداقل دو متخصص در این گروه ها باشد یكی برای آغاز بحث و جهت دادن به آن و دیگری برای نوشتن و ضبط مطالب .
▪رتبه بندی ترجیهات : این عامل خود می تواند به عنوان یخ شكنی در آغاز مصاحبه عمل كرده و افراد را تشویق به بحث نماید . ترجیهات شامل مشكلات روستا ، موانع یا خواسته ها و نیازهای روستاییان است . در واقع مردم ترجیح می دهند در مورد مسایلی صحبت كنند كه خود تمایل به صحبت در آن زمینه دارند .
رتبه بندی معیشت: از جهات زیر مهم است :
• اعضای اجتماع فقر را چگونه تعریف می كنند . :
• اینكه چه كسی واقعا فقیر است . :
• یك نمونه طبقه بندی شده از وضعیت های فوق را می توان تهیه كرد . :
نمودار فصلی و تاریخی:كه می تواند در مورد تعیین زمان بارندگی ، تقاضای كار ، فعالیت های كشاورزی(اعم از گله داری ، شكار و ماهی گیری) تهیه چوب و سوخت ، بیماری ها ، مهاجرت برای كار ، ذخایر غذایی و ... شود .
نقشه های اطلاعاتی:در آن ارتباطات سیاسی ، دشمنی ها ، دشمنی های خانوادگی و نوع رابطه پیچیده فقرا و ثروتمندان را نشان می دهد . این نقشه از آن جهت اهمیت دارد كه در عرض چند هفته كه مروج در روستاست نمی تواند تمام مسایل را شناخته و این روش به وی می تواند كمك كند . ]۷[
لازم به تذكر است كه كلیه روش های بالا و تهیه این الگوها باید توسط خود روستاییان صورت گیرد و ترغیب و هدایت آن ها به این سمت از ضروریات PRAاست .
PRA و سنجش نیازهای گروه هدف
نیازسنجی عبارت است از فرایندی نظام یافته و اصولی برای تعیین اولویت ها و تصمیم گیری درباره چگونگی برنامه ریزی تدوین و اجرای عملیات برنامه است . در واقع شناخت وضعیت فعلی و شرایط مطلوب و تعیین شكاف ها و درنتیجه برنامه ریزی و اولویت بندی برای آن ها .]۳[ PRAبا ابزارهایی كه دارد می تواند در تعیین این نیازها اقدام كند .
از طرفی بعد از اجرای هر پروژه می توان باز ازPRAجهت تعیین میزان موفقیت اهداف استفاده كرد . این موضوع خصوصا می تواند در نحوه توزیع امكانات ایجاد شده كه آیا همه قشرهای جامعه را در بر می گیرد یا نه استفاده كرد ، می توان قبل از آن با رتبه بندی افراد وضعیت نسبی مالی روستاییان را پیدا كرده و سپس به بررسی نحوه توزیع خدمات پرداخت .
ارزیابی درجه قابلیت اعتماد داده ها:
با توجه به این كه معمولا PRAارزشیابی غیر رسمی است عده ای معتقدند كه به سختی می توان داده های حاصل از ارزشیابی مشاركتی را با داده های واقعی یكی دانست . به هر سو پرتی چهارچوبی به صورت زیر را جهت حل این مشكل ارایه می دهد:
۱. درگیر كردن طولانی مدت یا شدید كنش گران مختلف
۲. مشاهده مستمر و موازی
۳. مثلث سازی شامل حلقه سه گانه منابع ، روش ها و محققان جهت بررسی صحت و سقم داده ها شامل استفاده از چند منبع ، متخصصان حرفه ای گوناگون و روش های مختلف
۴. تحلیل و تبیین وجوه تمایزكه شاما لحاظ كردن همه دیدگاه ها است .
۵. وارسی توسط همتایان یا همكاران
۶. گزارش بر اساس فرضیات كاری ، توصیفات زمینه ای و مشاهدات
۷. تحقیقات موازی و ارتباط گروهی
۸. یادداشت های روزانه انعكاسی
۹. رسیدگی و ممیزی تحقیق
۱۰. اثر گذاری بر ظرفیت آگاهی و عمل ذی نفعان كه نشان می دهد تحقیق ذهن افراد را توسعه داده است . ]۳[
مخاطرات PRA
می تواند منجر به مسایل ذیل شود :
۱- سازمان ها و NGOها به PRAجهت مورد نظر خود را بدهند و آن نتایجی را كه دوست دارند از دل آن بیرون آورند .
۲- حفظ ظاهركه یك سازمان تنها جهت حفظ ظاهرو این كه بگوید چنین كاری صورت گرفته و در آخرین لحظات قانونی بدون توجه زیاد به دقت آن دست به این كار بزند
۳- ناامیدی : این رهیافت انتظارات را در جامعه بالا برده و دست نیافتن بدانها موجب ناامیدی در میان مردم می شود . ]۳[
●نتیجه گیری
PRAرهیافتی است كه به جهت بررسی و ارزشیابی حقیقی روستاییان صورت گرفته و عمدتا بر محور مشاركت مردمی است .علت ایجاد این رهیافت نیز عدم كارایی مناسب دیگر روش های یادگیری و ارزشیابی در روستا بوده است .
مشاركت ، كار جمعی ، انعطاف پذیری از اصول آن بوده و مدل ها ، نقشه ها ، تهیه سیاهه و نقشه های اطلاعاتی از ابزار آن است .می توان از این روش جهت تعیین نیازها و اولویت های روستا استفاده كرد و در پایان برنامه جهت تطبیق برنامه با اهداف استفاده نمود . هدف این نوع ارزیابی را می توان در توانمند سازی ، ایجاد روحیه شادمانی از فرایند ارزشیابی دانست و البته نباید از مخاطراتی كه این رهیافت را دچار خطا می كند غفلت كرد . لذا امروزه ضروری است جهت شناخت بهتر روستاییان از خود آن ها كمك گرفت و هدف این رویكرد جدید نیز همین است .



مراجع به كار رفته:
۱-شعبانعلی فمی ، حسین – و دیگران - رهیافت ها و فنون مشاركت در ترویج و توسعه روستایی – انتشارات موسسه توسعه روستایی ایران
۲-چمبرز ، رابرت – ترجمه علیرضا خرمایی- چالش با حرفه ها –انتشارات روستا و توسعه
۳-سوانسون ، برتون ئی و دیگران –ترجمه غلامحسین صالح نسب و دیگران – بهبود ترویج كشاورزی – انتشارات جهاد كشاورزی
۴- اسدی ، -جزوه مدیریت و ارزشیابی طرح های كشاورزی و توسعه روستایی ، دانشگاه تهران
۵-Participatory rural appraisial-IISDnet-avilable at www.iisd.org
۶- Participatory rural appraisial-The world bank participation sourcebook-analable at www.worldbank.com
۷-Bartle,p-Methods of participatory appraisial-community empowerment-
available at www.scn.org
۸-What is the Participatory Rural Appraisal-the LinguaLinks Library, Version ۴.۰, published on CD-ROM by SIL International, ۱۹۹۹-available at www.sil.org
مجله کشاورزی

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
جنینها هم می فهمن (حجت الاسلام دهنوی)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند