نگاهی به معماری مسجد اعظم ریاض | تعبیرستان
نگاهی به معماری مسجد اعظم ریاضمهندسی عمران و معماریفنی و مهندسیعلم و فناوریدانستنیها
×
بستن

نگاهی به معماری مسجد اعظم ریاض

راسم بدران یکی از سرشناس ترین معماران سرزمین های عرب زبان است. او به سال ۱۹۴۵ در خانواده ای هنرمند در اردن به دنیا می آید و در محیطی متاثر از هنر اسلامی پرورش می یابد که این محیط، بعدها بیشترین تاثیر را در آثار وی می گذارد.
او پس از تحصیل رشته معماری در آلمان به منطقه بازمی گردد و در اولین گام در مسابقه طراحی مسجد ملی بغداد برنده می شود. پیروزی بدران در مسابقه مسجد ملی بغداد در انتخاب وی به عنوان معمار پروژه وسیع گسترش قصرالحکم مؤثر بوده است.
قصرالحکم از طرف مسوول توسعه ریاض در دفترطراحی و توسعه دوباره مرکز شهر قدیمی در شهرداری ریاض به دفتر بدران، «دارالعمران»، سپرده شد؛ مسجدی برای ۲۰ هزار نفر نمازگزار که بین یک شبستان مسقف برای ۱۴ هزار نفر و یک حیاط بیرونی برای ۶ هزار نفر تقسیم شده بود. مسجد جدید قرار بود جایگزین مسجدی شود که بر ویرانه های مسجد قدیمی دیگری ساخته شده بود.
مسجد و مجموعه قصرالحکم برای راسم بدران و شرکتش «دارالعمران»، جایزه آقاخان معتبرترین جایزه معماری جهان اسلام در زمینه معماری در سال ۱۹۹۵ را به ارمغان آورد. از زمان کشف نفت در عربستان سعودی بلافاصله پس از خاتمه جنگ جهانی دوم رشد پادشاهی به شدت گسترش یافت و درست در زمان ماموریت پروژه در اواسط دهه ۸۰ به اوج خود رسید.
باریکه های وسیع شهر قدیمی و معماری بومی شهرهای عربی هر روز با تهدید تخریب روبه رو می شد تمامی آثار گذشته جایگزین ساختمان های مدرن امروزی می شد، ساختمان های غربی که ارتباطی با مذهب و فرهنگ مردم نداشت، زنگ خطرها را به صدا درآورده بودند. مقالاتی در روزنامه ها و سایر رسانه های عربی ظاهر شد و مجله معماری بومی و بسیار معتبر البناء به چاپ مقالاتی درباره تخریب میراث ملی به ویژه در مناطق تاریخی و امتیازات آجر دست زد. در چنین فضایی راسم بدران معماری مناسب در زمانی و مکانی مناسب بود.
مسوول توسعه ریاض می خواست که این مسجد جدید بزرگ و مرکز فرهنگی، فرهنگ اسلامی را منعکس ساخته و نقطه عطف جدیدی در مناطق شهری دارای رشد سریع در جهان باشد. بدران خود را در تاریخ منطقه و معماری آن غرق ساخت.
او عکس های قدیمی و کمیابی را از مسجد قبلی و قصرالحکم در محوطه پیدا کرد و در میان سایر سرنخ ها به پلی توجه کرد که بین آن دو وجود داشت که بازار را مستقیماً به دیوار مسجد قدیمی متصل کرده بود. او بخش های هر ساختمان را بازسازی کرده و به رابطه میان صحن و شبستان زیرزمینی در مسجد قدیم و جزئیات سازه سقف ستون دار عظیم تماماً آجری آن توجه کرد.
او همچنین مسجدی قدیمی را نیز در یکی از مناطق تاریخی شهر یافت و از آن تاثیر بسیار گرفت. مسجد قدیمی تبلور هنر معماری قدیمی منطقه در نوع خود بود و بسیار به بدران در فهم پیچیدگی های مقیاس، تقسیم بندی و جزئیات مربوط به مواد به کار رفته کمک کرد. او همچنین مطالعات بسیاری در زمینه مناره خصوصاً یادداشت برداری از پله زاویه داری که به موذن امکان می داد بالا برود، انجام داد.
بدران در طول مرحله اولیه مطالعه و تحقیق زمینه ای مباحث بسیاری نیز با مسوول توسعه ریاض در مورد قصد وی از ساخت دوباره اتصال تاریخی میان مسجد و قصرالحکم مطرح ساخت. معمار بر شباهت ارتباط میان مسجد و مدرسه در گذشته و قصد وی برای پررنگ کردن آن به همان میزان با نگاه به مدل معاصر که جزیی از ایده اصلی باشد تاکید کرد.
او چندین فاکتور طراحی دیگر مثل چگونگی انتقال حس مکان مسجد قدیمی به مسجد جدید، شکل فضا، سازه ها و مواد مناسب با توجه به بناهای قدیمی بومی، پاسخ به عوامل محیطی با توجه به شدت آب و هوای منطقه، چگونگی معرفی دوباره هنراسلامی در فرهنگ معماری معاصر و چگونگی توازن نورپردازی طبیعی و مصنوعی را مورد توجه قرار داد.
تکامل طرح های بدران برای مجموعه قصرالحکم نشان می داد که وی با چندین مساله طراحی مهم دست و پنجه نرم می کند. او تصمیم اصلی ارتباط مسجد و قصرالحکم را گرفته بود ولی با پرسش دشوار میزان فاصله آنها درگیر بود. او همچنین تدریجاً اتصال میان فعالیت تجاری و مسجد را در اینجا مانند هر جای دیگر در جهان اسلام در نظر گرفت.برای حل مشکل فاصله و ارتباط درونی، او مجموعه ای از میدان های باز در نظر گرفت که فضای واسط میان قصرالحکم و مسجد بودند. هر دو میدان دارای چشم اندازی به فضاها هستند و طاقی که قصرالحکم و مسجد را متصل می سازد به عنوان دروازه ای نمادین در بین آن دو عمل می کند.
منطقه تجاری رابطه میان مسجد و خیابان است، که در گوشه حاشیه همگانی آن قرار دارد و عمداً یادآور مدل دموکراتیک روش زندگی نیز هست. مطالعات بسیاری نشان می دهند که بدران گزینه های بسیاری را بررسی کرده و نهایتاً سه مورد را برمی گزیند؛ جداسازی منطقه مثلثی تجاری از مسجد با یک خیابان در میان آنها، اتصال این مثلث به دیوار راست مسجد ولی جدا نگه داشتن کاربری های آن و گسترش شبستان در سرتاسر خیابان و اشغال بیش از نیمی از این مثلث تجاری. در پایان گزینه دوم اتصال فضای تجاری به دیوار مسجد و حفظ تمامیت آن، انتخاب شد، این نیز ویژگی کاربری تجاری در گذشته را نشان می دهد.
احیای سیستم قدیم شهرسازی اسلامی با محوریت مسجد - بازار- مدرسه و تجدید این ارتباط سنتی منبعی از انرژی شهری را احیا می کند که در سال های اخیر حذف شده است؛ نمونه های آن در نظریه شهری جدید غربی وجود دارد که استفاده ترکیبی برای احیای شهر را تشویق می کند.
استراتژی طرح میدان های کاهنده که فضای همگانی را به فضایی نیمه همگانی خرد کند و استراتژی اتصال دوباره کاربری های مذهبی و تجاری باززنده سازی نمود گذشته است و این در مجموعه قصرالحکم بسیار مشهود بوده است، این روایت موفقیت شهری واقعی است. استراتژی میدان های باز شهری بخشی از طرح کارفرما بوده است، که ابتدا از طریق پیشنهادات کارشناسانی چون پروفسور استفانو بیانکا در سوئیس، مدیر طرح حمایتی شهرهای تاریخی، که بخشی از صندوق فرهنگی آقاخان است، آغاز شده است.
راسم بدران، در طراحی مسجد اعظم ریاض شبستان وسیع را با یک سیستم هندسی که در آن ستون ها و طاق ها تکرار می شدند، به موازات دیوار قبله، سامان می دهد. این طاق ها، طاق های مسجد قدیمی ریاض را یادآوری کرده و اندازه آنها مقیاس وسیع فضا را انسانی می کرد. ستون ها نیز مجرای سیستم تهویه مکانیکی بودند، به گونه ای که امکان باز بودن شبستان وجود داشت. سیستم به کاررفته در مسجد ریاض به شکل ترجمان جدیدی از مسجد قدیمی ظهور می کند.



جلال اسدی اسکندر
روزنامه شرق

تاریخ ارسال: 1390/01/11


نظر شما چیست؟

کد امنیتی شکل بالا در کادر زیر درج شود

برای مشاهده و استفاده از فرم می بایست جاوااسکریپت بر روی مرورگر شما فعال باشد.

 
تعبیر خواب
تعبیر با تقویم
روایتی از قول امام جعفر صادق (علیه السلام) هست که می‌فرمایند مثلاً اگر در روز یا شب اول ماه قمری خوابی را ببینید تعبیر ندارد و صحیح نیست، یا اگر  در دوم و سوم ماه خوابی را ببینید تعبیرش برعکس می‌شود و به همین ترتیب تمام روزهای ماه را فرموده‌اند و این روایت تا حدودی هم شایع شده و گسترش پیدا کرده است.
دقت کنید که چیز کمی نیست!... یعنی شما که دیشب خوابی را دیده‌اید با دانستن تاریخ دیشب، می‌توانید ادامه مطلب...
تعبیرها و اشتباه‌ها
همۀ ما در طول شب یا روز خواب‌هایی می‌بینیم که ممکن است درست و صادق بوده و معنایی را در خود داشته باشند یا اینکه بی‌معنا باشند.
علت خواب‌های بی‌معنا چیزهایی مثل ضعف یا پرخوری قبل از خواب و یا صدای محیط زمان خواب و یا حتی می‌تواند نتیجه تلقین شیطان باشد و فقط پیامبران و معصومین (علیهم السلام) هستند که تمام خواب‌هایشان درست و صادق بوده و حسابشان جدا است. حضرت امام صادق (علیه السلام) به مفضل که از ادامه مطلب...
تعبیر با کتاب
در این مقاله می‌خواهم در مورد این بنویسم که هر کسی می‌تواند بعضی از خواب‌ها را با کتاب تعبیر خواب، تعبیر کند. بنابراین اجازه دهید ابتدا تعریفی کلی و خلاصه از نحوۀ تعبیر خواب ارائه کنم.
خواب‌هایی که ما می‌بینیم یا می‌خواهند معنایی را به ما بفهمانند و یا خیر؛ حالا چرا بعضی از خواب‌ها می‌خواهند معنایی را بفهمانند ولی بعضی خیر؟... چون این سوال بحث دیگری است نمی‌خواهم دربارۀ آن صحبت کنم.
خود این خواب‌های بامعنا نیز اکثراً به صورت مثال ادامه مطلب...
مبارزه با فراموشی خواب
تحقیقات نشان داده است که همۀ افراد در طی خواب خودشان رویا می‌بینند (به جز در برخی بیماری‌های شدید روانی)، منتها خیلی‌ها آن‌ها را فراموش کرده و فکر می‌کنند که اصلاً رویایی ندیده‌اند. هر چند خیلی از این رویاها ممکن است جزء رویاهای بدون تعبیر باشند ولی به هر حال رویا بوده‌اند.
حال سوال این است که چطور خواب خود را فراموش نکنیم؟ چطور صحنه‌های خواب را خوب و روشن به یاد آوریم؟ برای رسیدن به این هدف راه‌های زیادی وجود ادامه مطلب...
دفع بلا با صدقه
احادیث و روایات و همچنین تجربیات بسیاری وجود دارد که خداوند متعال با صدقه قضا و قدر را تغییر می‌دهد. به عبارتی دیگر با صدقه می‌توان به خواست خدا از وقوع بلایا و حوادث جلوگیری کرد. زیرا خود خداوند قضا و قدر را معین کرده و فقط خود او می‌تواند آن را تغییر دهد (که یکی از عواملی که فرموده قضا و قدر را به خاطر آن تغییر می‌دهد همین صدقه دادن است). البته این یکی از آثار صدقه می‌باشد. ادامه مطلب...
رسیدن تعبیر به دیگری
این نکته را به خاطر داشته باشید که تعبیر خواب شما ممکن است به همان کسی که در خواب دیده‌اید نرسد و به شخص دیگری مربوط شود. در واقع تعبیر خواب شما کیلومترها با آن شخصی که در خواب دیده‌اید فاصله داشته باشد! تجربۀ خودم من از خواب‌هایم این بوده که در موارد خیلی خیلی خیلی کمی تعبیر خواب به همان افرادی رسیده که در خواب دیده‌ام (به طوریکه در اکثر موارد فقط یک درصد احتمال می دهم که تعبیر ادامه مطلب...
دفع بلا و گرفتاری
بعضی از خواب‌ها آینده را پیشگویی کرده و می‌گویند که بلا و مصیبت و گرفتاری در پیش است و یا اینکه عمل زشت یا گناهی را مرتکب خواهیم شد. اگر این خواب‌ها درست و اصطلاحاً صادقه باشند، در واقع از مقدرات الهی می‌گویند و چیزهایی که پیش‌بینی آن شده حتماً به وقوع می‌پیوندند.
ولی خداوند راه‌هایی را تعیین کرده که نگذارید آن بلایا به وقوع بپیوندند و در واقع مقدرات خدا تغییر کند. در اصل خود خدا مقدرات را بوجود آورده ادامه مطلب...
کلیپ و ویدیو
دروغ برای جذب بازدید (حجت الاسلام قرائتی)
اشخاصی که در کلیپها مشاهده می کنید تعبیرگر خواب نیستند